Vrijdag 13/12/2019

opinie

Enige reden waarom May Boris Johnson als minister aanstelde: 'Keep your friends close and your enemies closer'

Beeld rv

Lieven Buysse doceert o.a. Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Vrijdag koos de Britse premier May voor de vlucht vooruit. Op een zomerberaad met haar ministers beslechtte ze – zo hoopte ze – de interne twist over de toekomstige handelsrelatie van het VK met de EU. Een vrijhandelszone zou het worden met een gemeenschappelijk regelgevend kader. Dat loste meteen twee problemen op: Noord-Ierland krijgt geen aparte status, en weg zijn de technische hoofdbrekens over douanerechten. Eindelijk kwam er nog eens een eensgezind standpunt. Vandaag is daar niets meer van te merken.

De zet van May was begrijpelijk: zo’n acht maanden vóór de brexit en nog geen finaal Brits standpunt in het handelsdossier. De afgelopen maanden had de premier ook af te rekenen met parlementaire crises. Ze moest door een vijandig Hogerhuis meer concessies toestaan over o.a. de rol van het parlement in een brexit-akkoord, en haar positie in het Lagerhuis is wankel doordat ze regeert dankzij gedoogsteun van de Noord-Ierse DUP. Binnen haar eigen Conservatieve fractie vormen de voorstanders van een harde brexit bovendien een relatief kleine (maar luide) groep.

May heeft het spel hard gespeeld tijdens het zomerberaad: alle regeringsleden moesten zich achter het voorstel scharen of ontslag nemen. Daarmee wou ze de dissidentie in haar regering bezweren, die bestaat uit een relatief evenwicht tussen de brexitkampen. Iedereen bleef aanvankelijk aan boord, maar sommigen onderschatten vanuit de isolatie van de onderhandelingen wellicht de druk van hun achterban. In amper enkele uren verliest May nu toch twee prominente regeringsleden: brexit-minister David Davis en buitenlandminister Boris Johnson. Wie de twee ministers opvolgt, is van weinig belang. Een minister die nu een kabinetszetel aanvaardt, neemt vrede met de uitkomst van het zomerberaad. Dat is namelijk de steen die hun voorgangers deed struikelen; veel duidelijker kunnen voorwaarden niet zijn.

Het verlies van Davis is relatief. May had hem, als notoir brexiteer, strategisch de brexit-portefeuille gegeven maar hield het dossier en de echte onderhandelaars dicht bij zich, waardoor Davis eigenlijk machteloos was. Johnson is een ander paar mouwen. Zijn passage op Buitenlandse Zaken was weliswaar bewogen, maar de enige reden waarom May de populistische Johnson als minister aanstelde, was het adagium ‘keep your friends close and your enemies closer’. Buiten de regering kon hij zonder remmingen kritiek spuien terwijl ze hem binnen haar regering nog enigszins in bedwang kon houden. Nu vallen al die grendels weg, en als Johnson spreekt (in steeds duidelijkere Trumpiaanse echo’s), luistert de achterban.

De slotsom ziet er voor iedereen negatief uit. Davis en Johnson zijn hun directe invloed op de brexit kwijt, en hebben aangetoond dat ze dwaalden toen ze zeiden dat een brexit een fluitje van een cent was. De Tories richten zichzelf helemaal ten gronde door interne vetes. En de premier? Ze hoopte op een vlucht vooruit maar maakte een buiklanding. Partijgenoten verwijten haar nu zelfs van haar land een kolonie van een Europese supermacht te maken. De rebellie van een kleine maar krachtige groep partijgenoten sluimert al een tijd. Maar is de premier afzetten wel de beste strategie als de tweestrijd blijft, en nieuwe verkiezingen niet ondenkbaar zijn? Veel Tories vrezen nieuwe parlementsverkiezingen die Labour aan de macht kunnen brengen. En oh ja, die brexit moet tussendoor ook nog even geregeld worden; anders worden de Britten en alle Europeanen de échte verliezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234