Dinsdag 02/03/2021

OpinieLuc Barbé

Engie geeft kernenergie op: een point of no return. We stappen eruit. Het is gedaan

null Beeld Engie
Beeld Engie

Luc Barbé is de auteur van Kernenergie in de Wetstraat. Dissectie van de deals. Hij was kabinetschef onder staatssecretaris voor Energie en Duurzame Ontwikkeling Olivier Deleuze (Ecolo).

Ik herinner me het gesprek alsof het gisteren was. Hij had vele jaren geleden zijn kolenhandel opgedoekt en verkocht nu stookolie. Hij sprak over de moeilijke transitie, niet alleen bedrijfseconomisch, maar ook persoonlijk. 

Hij was door een rouwproces gegaan. Elke energietransitie veroorzaakt al eeuwen niet alleen pijn en rouwprocessen op individueel en bedrijfsvlak, maar ook grote maatschappelijke spanningen en strijd om inkomen, macht en prestige. 

Dat ons energiebeleid al jaren alle kanten op schiet, ligt niet alleen aan zwakke ministers. Het heeft ook te maken met die strijd om macht en money. De beslissing van Engie om de investeringen in de levensduurverlenging van twee kernreactoren te schrappen is een point of no return. We stappen eruit. Het is gedaan. De energietransitie kan nu eindelijk versnellen.

Dilemma

De kernuitstap in het federale regeerakkoord krijgt weinig kritiek. Dat heeft volgens mij onder meer te maken met het feit dat in brede kringen duidelijk is dat kernenergie een duurzame energietransitie in de weg staat en nieuwe kerncentrales waanzinnig duur zijn. Bovendien is er voor het eerst in jaren met Tinne Van der Straeten een energieminister die niet alleen topexpert in haar domein is, maar ook alle betrokken actoren kan mobiliseren voor de energietransitie. 

De uitdaging zit hem vooral op Vlaams niveau, bevoegd voor hernieuwbare energie en energiebesparing. Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne (CD&V) zei dinsdag terecht aan minister Zuhal Demir (N-VA) dat ze nog heel wat werk heeft. 

De N-VA staat voor een dilemma. Ofwel werkt ze 100 procent mee aan de energietransitie, wat goed is voor Vlaanderen (en de rest van de wereld), maar dan geeft ze die vermaledijde ecologisten gelijk. Ofwel blijft ze vertragen en zich partijpolitiek profileren, maar dat is slecht voor Vlaanderen. Jan Callebaut en Ivan De Vadder schreven in Het DNA van Vlaanderen dat de doelgroepen van de N-VA concrete oplossingen over energie en klimaatdossiers verwachten. Misschien dat hoofdstukje eens herlezen, minister Demir?

Twee visies

We zullen de komende maanden en jaren nog af toe artikels lezen tegen de kernuitstap. Denkt er echter iemand dat Duitsland en Angela Merkel, niet echt gekend voor waan-van-de-dag-beslissingen, zouden stoppen met kernenergie als ze zouden twijfelen over de bevoorradingszekerheid en het economisch plaatje? Heeft iemand al een oplossing voor het kernafval? 

De kernenergiesector heeft zijn beloftes over duurzame en goedkope elektriciteit nooit kunnen waarmaken. Er rest de sector niets dan telkens weer nieuwe reactorconcepten te lanceren die die beloftes wel zouden waarmaken. Jaren geleden waren het ‘kweekreactoren’ – het werd een economische catastrofe –, nu heeft men het onder meer over kleine, modulaire reactoren. 

De boodschap is eigenlijk de volgende: “Al onze reactorconcepten van de laatste 50 jaar hebben hun beloftes niet kunnen waarmaken, maar nu hebben we er eentje dat wel gaat werken. Willen jullie, belastingbetalers, een paar miljard euro op tafel leggen aub?”

Achter de klassieke debatten over kernafval en risico’s schuilt een ander debat, een tussen twee visies op moderniteit. In de klassieke visie beschouwt de mens zich als heer en meester van de natuur en is het concept van grenzen ondenkbaar en ondraaglijk. In een vernieuwde visie op moderniteit erkent men de fysieke grenzen van de planeet en wil men binnen die grenzen werk maken van welvaart en welzijn. 

Een kerncentrale, waarbij de ingenieurs als heer en meester van de natuur de krachten van het atoom blootleggen en beheersen, voedde de illusie van grenzeloos energieaanbod en minimaliseren van risico’s, wat perfect past in de eerste visie. Zon en wind beheers je niet en zal je nooit beheersen. Je aanvaardt dat, maar je valoriseert wel, met spitstechnologie, de energie van zon en wind. 

Boeiend vraagstuk

Vanuit die vernieuwde visie op moderniteit werken nu overal ter wereld tientallen miljoenen mensen aan een groot en boeiend vraagstuk. Hoe kun je, rekening houdend met de fysieke grenzen van de planeet, goed en waardig samenleven met 7,8 miljard mensen en voor betaalbare en duurzame energie zorgen? 

Landen, investeerders en bedrijven kiezen de laatste jaren massaal voor hernieuwbare energie. Overal leidt dat tot debatten en strijd. Elke energietransitie draait immers ook om macht, geld en prestige, en in het geval van kernenergie ook om botsende wereldbeelden tussen de oude en de nieuwe modernisten. 

De eerste groep zit eigenlijk in een rouwproces, in een fase waarin rationale argumenten gewoon niet binnenkomen. Meestal brengen de feiten die mensen wel tot inzicht. Laten we respect voor hun rouw hebben en ondertussen 100 procent doorwerken aan een duurzame energietransitie.

null Beeld © Bart Leye
Beeld © Bart Leye
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234