Donderdag 26/05/2022
Vincent Stuer. Beeld DM
Vincent Stuer.Beeld DM

ColumnVincent Stuer

Elke generatie heeft het democratische recht de vorige een pedagogische tik te geven

Vincent Stuer is schrijver en werkt in het Europees Parlement. Hij schrijft in eigen naam. Zijn column verschijnt tweewekelijks, afwisselend met Mark Elchardus.

Vincent Stuer

Johnny Ramone was niet de doorsneepunker. Uiterlijk zagen de Ramones er allemaal eender uit - hij was het brein achter de hele band - maar terwijl de anderen naast het podium uitblonken in drinken, spuiten en hoereren op ‘53rd and 3rd’ leefde Johnny als een brave burger: twee Budweisers en op tijd naar bed. Het loon van de dag ging naar de spaarrekening en zijn politieke houding vatte hij samen toen de Ramones in 2002 opgenomen werden in de Rock and Roll Hall of Fame: “God bless president Bush and God bless America.”

Voor collega Jello Biafra van de Dead Kennedys was het hele idee van punk een ‘noodzakelijke klets in het gezicht’ van het eenzelvige, zelfingenomen en schijnheilige Amerika (“corporate-serving rodents”), maar bij Johnny riep juist de andere kant weerzin op: de vrijheid-blijheidgeneratie van de jaren voordien, ingekakte huishippies intussen, die het land steeds verder liet afglijden. “I was a Nixon man since 1960.”

Never Mind the Bollocks, Here’s Brexit!

Van de twee is het de Ramone die gelijk heeft gekregen.

Het is de punkgeneratie die brexit erdoor duwde, late boomers die zich nog één keer wilden afzetten tegen de goegemeente. Nostalgische punks, hypotheek afbetaald en pensioenrechten op papier, in wier ogen brexit de ultieme daad van rebellie was. Buitensporig en op en top Brits. De ironie van God Save the Queen op zichzelf teruggedubbeld. Een onredelijke, ijdele en onverantwoorde keuze - daarom net, als een veiligheidsspeld door je kaak! - want hoe anders kan je aantonen dat het je eigen keuze is?

Rede is veel te redelijk, vond ook Dostojevski, daar vat je het leven niet mee. In Aantekeningen uit het ondergrondse (1864) bepleitte hij “dat er één geval is, en dan ook maar één, waarin een mens bewust en bedoeld iets mag willen wat schadelijk voor hem is, en dom, zelfs uitzonderlijk dom - en dat is: gewoon omdat hij het recht heeft voor zichzelf iets te willen dat heel dom is, en om niet beperkt te worden door de verplichting uitsluitend te willen wat zinnig is”.

Alle rationele redenen om uit de Europese Unie te stappen bleken al snel onzinnig. De fabelachtige besparing, de mythische handelsmogelijkheden, soevereiniteit en migratie onder controle… het was werkelijk allemaal pose, goedgelovigheid en leugen. Niemand wordt er beter van, behalve een handvol op Eton grootgebrachte speelvogels van politici en multinationals als Shell, die voortaan nog gemakkelijker regels en belastingen kunnen ontwijken. (Johnny Rottens laatste woorden bij de Sex Pistols: “Ever get the feeling you’ve been cheated?”)

Maar er is die éne reden, eentje maar, waarmee je niet anders kan dan er een zekere sympathie voor te hebben: omdat de Britten het récht hadden iets uitzonderlijk doms te doen, en niemand hen dat recht kon ontzeggen.

Soms moet je een recht gebruiken, hoe dan ook, om te tonen dat je het nog steeds hebt. Om het te voélen.

Het midden is óók boos!

Elke generatie heeft het democratische recht de vorige een spreekwoordelijke pedagogische tik uit te delen. Elk politiek project die naam waardig maakt van dat recht gebruik.

Bij ons zit de rebellie vooralsnog alleen op rechts, bij het zelfgerichte en zelfvoldane Vlaanderen dat zichzelf de beste aller werelden zou vinden als er geen Walen en wokers in de weg zouden lopen en iedereen gewoon zou zijn als ‘wij’. Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor de cultuurchristenen!

De politieke middenpartijen proberen daar tegenop te boksen met rede en verantwoordelijkheidszin, maar ze missen het gevoel van opstandigheid.

Want de middenkiezers zijn óók boos. Ze zijn het beu dat elk publiek debat - migratie, corona of klimaat — binnen de kortste keren doodloopt op verzuring, verharding en verrechtsing. Ze zijn beschaamd dat zelfs de belangrijkste politieke keuzes nauwelijks nog gemaakt kunnen worden door opgeklopte communautaire symbolen of gezochte partijpolitieke verdeeldheid - en we dus de ballast van het verleden maar blijven meeslepen in de vorm van een verouderde verzorgingsstaat, de wildgroei van ons belastingsysteem, een uit de hand gelopen overheid. Ze voelen zich beledigd door de machteloosheid van een ingeslapen generatie centrumpolitici, en door het feit dat niemand in het politieke midden hun democratische weerspannigheid nog lijkt te delen. Ook de middenkiezers zijn de redelijkheid voorbij.

Er is maar één geval waarin zelfs zij massaal voor iets doms, zelfs voor iets uitzonderlijk doms kiezen, en dat is als hen geen meer zinnige vorm van verzet geboden wordt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234