Donderdag 18/07/2019

Jonathan Holslag

Eis om meer kaki op straat neigt naar veiligheidspopulisme

Gewapende militairen surveilleren in de straten van Parijs. Meer kaki is een paniekreactie en kan extremisme niet overwinnen, stelt Holslag. Beeld getty images

Jonathan Holslag is docent internatio-nale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel en auteur van De kracht van het paradijs: hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw.

Als kind had ik in de dierentuin één groot idool: het stekelvarken. Laag bij de grond als het zich beweegt, vertoeft het stekelvarken immer in de schaduw. Maar wat een temperament toonde dat beestje als bezoekers te dichtbij kwamen: het snoof en stampvoette om vervolgens achteruit en met de stekels naar voren op zijn vijand af te draven. Een energiek stekelvarken kan zelfs een troep leeuwen te slim af zijn.

Op een documentaire zag ik later hoe de beestjes door een veranderend landschap vaker werden belaagd, maar tezelfdertijd ook werden uitgeput door voedseltekort en parasieten. Keer op keer moest hij alle krachten bijzetten voor dat eigenaardige verdedigingsritueel, om uiteindelijk uitgeput op zijn rug gekeerd te worden als schamel hapje voor een hongerige jakhals. Ik moest de voorbije dagen vaak aan het dier denken. U kunt wel raden waarom.

Ons land begint in veel opzichten de gedragingen te vertonen van een stekelvarken. Het ondervindt de grootste moeite om zich aan te passen aan een veranderende omgeving. Het lijkt op alle vlakken te verzwakken. Wat we nu zien - politici die roepen om meer kaki op straat en om kaki in de havens - lijkt op een verwoede poging om een aantal belagers te intimideren, maar de grootste bedreiging zit binnenin. Het gaat om het verlies van maatschappelijke samenhang, om economische slagkracht, om staatsmanschap.

Beeld Jonas Lampens

Ik heb zelf steeds benadrukt dat een samenleving niet kan zonder harde macht, maar dat een sterke defensie enkel mogelijk is rond een sterke samenleving. Politieke gesprekspartners in dit land vonden dat vaak een vreemd standpunt. De dreigingen nemen af, hoorde ik, het gaat niet om harde macht maar om zachte macht. Globalisering verspreidt welvaart en welvaart tempert de nationalistische, extremistische of gewelddadige neigingen van de mens. En als er al een dreiging is, dan hebben we Europa. Dat was de fase van de struisvogelpolitiek. Oekraïne en de Islamitische Staat hebben die aannames echter op losse schroeven gezet.

Nu is er dus de stekelvarkenpolitiek en die is al even problematisch. Ik vraag me af of de roep om meer kaki werkelijk te maken heeft met een ernstige poging om onze veiligheid effectief te vergroten, of dat men in de lijn van 'meer blauw op straat' gewoon probeert de indruk van sterk leiderschap te wekken en daarmee te appelleren aan een grote groep mensen, die daar wel gevoelig voor is - veiligheidspopulisme dus.

Het is moeilijk te verklaren waarom - de stoere verklaringen ten spijt - na vier maanden Michel I nog steeds geen echte veiligheidsraad aan het werk is, waarom er niet gewerkt wordt aan een volwassen veiligheidsstrategie, waarom de hopeloze versnippering van bevoegdheden op het gebied van veiligheid niet wordt aangepakt, waarom er niet doeltreffender wordt gewerkt aan cyberveiligheid en waarom defensie op zo weinig politieke steun kan rekenen om aan de echte grote dreigingen voor deze en komende generaties het hoofd te bieden.

Meer veiligheid kan pas als we voorkomen dat veiligheid het voorwerp wordt van politiek opbod, zonder dat diezelfde politici daadwerkelijk willen investeren in een beleid dat effectief is of minstens een strategische reflectie, die verder gaat dan de waan van de dag. We kunnen niet wachten tot Europa dit voor ons oplost, omdat ook een Europese oplossing, als die er al komt, afhangt van de bewustheid en de bijdragen van lidstaten als de onze. We zullen veiligheid opnieuw ernstig moeten nemen, maar als we in het licht van de gebeurtenissen van vorige week proberen extremisme te overwinnen door kaki op straat te sturen, dan hebben we als samenleving zo goed als verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden