Dinsdag 12/11/2019

Opinie

Eindigt Chinese massage van Eandis met happy ending of hold-up?

►Het hoofdkantoor van Eandis in Melle. 'Spelen de Chinezen mee in de westerse economie of spelen ze hun eigen spel met ons? Wie zal het zeggen?', betoogt Cornillie. Beeld Bas Bogaerts

Jan Cornillie is hoofd van de sp.a-studiedienst.

De controverse over de intrede van Chinees kapitaal in distributienetbeheerder Eandis legt de zwaktes van het gemeentelijk aandeelhouderschap bloot. Terwijl de gemeenten kiezen voor een speler die hun voorkeur voor een vaste stroom van dividenden deelt, verkiest het management van Eandis het comfort van één, gedisciplineerde minderheidsaandeelhouder. Een keuze gemasseerd met (heel) veel cash.

Jan Cornillie. Beeld rv

Tot voor enkele jaren was Eandis nochtans op koers naar 100 procent publiek aandeelhouderschap. Dat scenario had de Vlaamse regering kunnen voltrekken door met het terugbetaalde KBC-geld in te stappen. Of minstens door met haar investeringsmaatschappijen de lead te nemen in een Vlaams consortium. Maar de intrede van een grote Vlaamse nonkel was zowat het laatste wat de gemeenten willen. En bovendien wil deze Vlaamse regering ook zelf geen rol spelen als aandeelhouder. Daarom moest het voor de huidige regeringspartijen een privépartner worden.

En toegegeven, de ervaringen met een private partner in Belgische overheidsbedrijven zijn goed. Zowel bij Bpost, Fluxys als Brussels Airport heeft een private kapitaalpartner voor een sterker management, financiële discipline en betere dienstverlening gezorgd. Fluxys is een mooi voorbeeld. Daniël Termont heeft er als voorzitter eigenhandig de verkoop aan Suez tegengehouden en een pensioenfonds als langdurige minderheidsaandeelhouder binnengebracht.

Mogelijk is de Chinese netwerkbeheerder, een 100 procent staatsbedrijf, ook zo'n partner. Maar eigenlijk weten we dat niet. Spelen de Chinezen mee in de westerse economie of spelen ze hun eigen spel met ons? Wie zal het zeggen? In zijn communicatie toont Eandis zich bovendien van zijn gemeentelijke kant. Het heeft de bevolking en de stakeholders niet klaargemaakt voor zo'n onverwachte stap. Uiteindelijk lijkt het enige argument is dat overblijft dat de Chinezen "zoveel meer boden". Maar, what's in it for them? In Afrika leggen Chinezen gratis wegen aan. Maar niemand die denkt dat ze dat voor de Afrikanen doen. Dus wat zijn de Chinezen echt van plan? Eandis is ons op zijn minst een verklaring schuldig.

Vlaamse spaarder

Ten tweede rijst de vraag waarom niet voor de Vlaamse spaarder is gekozen als privépartner? Via de beurs zoals Belgacom en Bpost of via een Vlaamse coöperatieve, wat mogelijk is volgens het nieuwe decreet. Het lijkt er sterk op dat Eandis geen zin had in grote aandeelhoudersvergaderingen en de nodige transparantie die daarbij komt kijken. Het is comfortabeler om met één professionele speler te bikkelen dan met een bonte bende van goeie huisvaders, activistische beleggers en maatschappelijke stakeholders. Maar van een overheidsbedrijf mag je meer dan comfortkeuzes verwachten, toch? Een publiek bedrijf met monopolie op een maatschappelijke opdracht mag best wat engagement tonen en moet die transparantie aankunnen.

Eandis had perfect zelf een coöperatieve kunnen structureren, begeleiden en uitbouwen. Maar eerlijk is eerlijk: zij die nu pleiten voor een coöperatieve, moeten erkennen dat de meeste financiële coöperatieven op een debacle uitdraaiden de laatste jaren. Op dit moment is er in Vlaanderen gewoonweg geen geloofwaardige, professionele coöperatieve speler die 500 miljoen kan inbrengen en beheren. Dus als Eandis dat al had gewild, moest het die geloofwaardige structuur zelf op poten zetten. Comfortabel is dat niet. Maar hier is minstens een kans gemist om te innoveren op vlak van publieke financiering. Misschien komen er nieuwe kansen, bijvoorbeeld wanneer gemeenten beginnen uit te treden na 2019.

Helaas is wat nu op tafel ligt met de Chinezen voor iedereen een ontgoochelende deal, behalve dan voor de Vlaamse gemeentelijke aandeelhouders. En helaas is het precies daarom vandaag ook al een done deal. Minstens drie vierde van de gemeenten zal dit immers goedkeuren, terwijl de Vlaamse regering onder leiding van N-VA ongeïnteresseerd zal blijven toekijken. De Chinese massage heeft dus gewerkt. De enige vraag die rest, is of die massage in een happy ending of in een hold-up eindigt. Als het dat laatste blijkt, moeten alle bestuurders hun verantwoordelijkheid nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234