Vrijdag 25/06/2021

OpinieTom Kestens

Eindelijk gaat dit land zijn democratie versterken en vernieuwen

Tom Kestens. Beeld Sebastien Van Malleghem
Tom Kestens.Beeld Sebastien Van Malleghem

Tom Kestens is zelfstandig artiest en behartigt belangen voor de cultuursector. Daarnaast is hij consultant strategie en branding.

Over het wantrouwen van burgers in de politiek is al veel inkt gevloeid. We benoemen het al lang, maar het probleem zelf geraakt maar moeizaam opgelost. De machtsconcentratie bij een kleine groep politieke leiders is daar wellicht een belangrijke oorzaak van. De traditionele lobbycratie van enkele machtsgroepen helpt niet voor de perceptie. Ook tijdens deze crisis botste die praktijk weer regelmatig op kritiek.

Daarbij komt het aanslepende onvermogen van partijen om samen te werken aan belangrijke doorbraken die ons land nodig heeft. Moeilijke debatten over (vermogens)fiscaliteit, het klimaat of de hervorming van de structuur van ons land werden jarenlang vooruitgeschoven. Vanuit angst voor het oordeel van de teleurgestelde kiezer? Gooi daar wat brandende tijdlijnen, cynisme van intellectuele waarnemers en populistisch fake news van extreme partijen bovenop en je krijgt een ideale voedingsbodem voor wederzijds wantrouwen. Plots leek het daardoor alsof zelfs in België, hét land dat diplomatie tot in de vezels beheerst, grote hervormingen onmogelijk zijn geworden. Na die stilstand komt er nu weer iets in beweging.

België gaat het cruciale debat over een staatshervorming niet alleen organiseren binnen de regering en in het federale parlement. Het gaat ook inspraak geven aan een staal van burgers. Die kunnen vanuit een burgerpanel (en met input van experts) de uitvoerende en wetgevende machten inzicht geven over hun verwachtingen bij de toekomst van dit land.

We kunnen muggenziften over de manier waarop de ambitie geformuleerd staat in de huidige beleidsnota van Minister Verlinden (misschien kan het allemaal nog wat ambitieuzer) maar het initiatief is niet onbelangrijk. Eindelijk gaat dit land zijn democratie versterken en vernieuwen, in het beste geval met onderbouwde deliberatieve methodieken die de OESO in een dik rapport aanbeveelt.

Waarom is dat nodig? Kunnen onze regering en het federale parlement die job dan zelf niet aan? En heeft dat kans op slagen? In 2020 is die vraag eigenlijk een beetje overbodig geworden. Deliberatieve methodieken zijn beproefd en leiden elk jaar tot straffe maatschappelijke doorbraken. Ze worden wereldwijd toegepast. Soms vanuit nationale overheden, soms erg lokaal. Het leidde in Frankrijk via ‘Le Grand Débat’ naar een klimaatplan. Het trok in Ierland een moeilijk debat rond abortus uit het slop, het leidde in Madrid tot een online burgerplatform waar via burgerbudgetten projecten worden gerealiseerd. Ook in Duitsland, Australia, de VS, Canada, Oostenrijk, Japan, Polen etc is deliberatieve democratie in een of andere vorm onderdeel geworden van het beleid.

De discussie is dus niet langer of we het moeten doen, maar hoe ambitieus we het gaan aanpakken. Gaan we elke legislatuur een groot nationaal debat aan? Gaan we lokale overheden stimuleren om participatiebudgetten vrij te maken? Laten we de experts in deliberatieve democratie ook onze overheden inspireren tot beter samenwerken?

Het moment voor dit soort initiatief zit alleszins goed. De tijd dat we onze hoop vestigden op één sterke leider, ideologie of partij is voorbij. Meer dan ooit zeggen burgers: ‘werk samen’. Met burgerbewegingen, met het nieuwe en traditionele geëngageerde middenveld, met experts en sectoren. Ze tonen zich betrokken op dossiers en vooral boordevol expertise. Klimaatjongeren, ondernemers en sinds corona ook virologen en epidemiologen... ze vragen eigenlijk hetzelfde: om partijbelangen te overstijgen en samen met hen oplossingen te zoeken voor brandende problemen.

Als die intentie en dynamiek van politiek burgerschap de extra motor kan worden aan de democratie België, dan durf ik te geloven dat het goed komt met de fundamenten van onze liberale democratie. Laat dit burgerpanel een gelijkmaker zijn, een garantie dat mensen van alle slag zijn gehoord. En wees oprecht ambitieus in de aanpak. Want dat zal nodig zijn. Het gaat tenslotte over de toekomst van ons land.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234