Maandag 18/10/2021

Opinie

Egyptes pleisters op een houten been

Koert Debeuf. Beeld Debby Termonia
Koert Debeuf.Beeld Debby Termonia

Koert Debeuf is de directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en auteur van Inside the Arab Revolution.

Islamitische Staat heeft weer toegeslagen. Palmzondag werd herschapen in een bloedbad in Egypte. Drie aanslagen op twee kerken in Noord-Egypte eisten niet minder dan 44 dodelijke slachtoffers. De reactie van de Egyptische president Abdel Fattah Sisi liet niet op zich wachten. Op zondagavond riep hij de noodtoestand uit voor drie maanden.

Dat is niet nieuw in Egypte. Sinds de moord op president Anwar Sadat in 1981 tot en met 2012 was de noodtoestand zonder onderbreking van kracht. In de zomer van 2013 werd hij opnieuw ingesteld, met onder meer een samenscholingsverbod en een nachtklok. Ik woonde die zomer in Caïro. De avondklok zorgt voor permanente stress want één minuut na zeven uur ’s avonds worden alle wegen afgesloten. Van een bezoek aan vrienden terug naar huis wandelen, is plots levensgevaarlijk.

Voet aan de grond

Dat Sisi en de Egyptisch regering reageert op deze gruwelijke aanslagen is natuurlijk normaal. Maar de vraag is of die Egyptische noodtoestand effectief resultaten zal bereiken? In 2016 alleen al waren er in Egypte niet minder dan 795 terroristische aanvallen. De helft daarvan werd uitgevoerd door de Islamitische Staat van de provincie Sinaï. Het leger beweert honderden, zelfs een paar duizend strijders van IS te hebben uitgeschakeld. Toch houden de aanslagen niet op. Waarom?

Het is een feit dat Al Qaida en andere extremistische groepen nooit een voet aan de grond kregen in de Sinaï. Dat veranderde plots in 2004. Toen bij een aanslag in het noorden van de Sinaï 34 mensen omkwamen, trad de Egyptische regering hard op. 2.400 mensen werden opgepakt. Velen werden gemarteld, sommigen ter dood veroordeeld. Ook al beweerde Egypte dat de aanslag eigenlijk werd gepland en gepleegd door Palestijnen.

De bedoeïnen van de Sinaï, nog steeds een erg tribale samenleving, werden opstandig. Al decennia werden zij sociaal, economisch en politiek verwaarloosd. De Egyptische reactie op de aanslagen van 2004 was de druppel die de emmer liet overlopen. Plots werd het verzet voorbereid. Via verschillende omwegen leidde dit verzet tot de oprichting van de Islamitische Staat van de provincie Sinaï en de vele aanslagen van de voorbije jaren.

Het probleem van de Sinaï is een voorbeeld van hoe een dramatisch slecht beleid kan leiden tot extremisme, radicalisering en barbaars geweld. Het is ook duidelijk dat de militaire aanpak van Egypte het geweld niet kan stoppen. Integendeel, het wakkert het geweld alleen maar aan. In die zin is de Egyptische noodtoestand niets meer dan een pleister op een houten been. Het maakt de problemen groter in plaats van ze op te lossen. Het enige alternatief is het zoeken naar een politieke oplossing met de bedoeïnenstammen door dialoog. Iets wat Sisi niet lijkt te willen, omdat het een teken van zwakte zou zijn.

Over een andere boeg

Polarisering leidt tot meer radicalisering. En extremisme kun je niet bekampen met een noodtoestand of met meer militairen en tanks op straat te sturen. Als Egypte toekomstige aanslagen wil voorkomen, dan zal het zijn beleid over een andere boeg moeten gooien. Het zal moeten kiezen voor dialoog en integratie van de bedoeïnenstammen en niet voor de confrontatie. Helaas brengt de confrontatie op korte termijn het meest politiek gewin op voor Sisi, en dit in binnen- en buitenland. Even spijtig is dat ook politici in het Westen – ja ook bij ons – liever de polarisatie en dus het gewin op de korte termijn verkiezen boven een echte oplossing en een veilige samenleving op langere termijn. IS is de laatste die hierom zal rouwen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234