Donderdag 12/12/2019
Beeld rv

Standpunt Bart Eeckhout

Een technocratie zou een catastrofe zijn voor al wie de liberale democratie liefheeft

Bart Eeckhout is hoofdredacteur bij De Morgen.

De Europese Investeringsbank (EIB), de kredietverstrekker van de Europese Unie, staat op het punt om vanaf eind volgend jaar alle investeringen stop te zetten in projecten die te maken hebben met fossiele brandstof.

Dat is een wijs en belangrijk besluit. De in Luxemburg gevestigde instelling beroemt er zich graag op ’s werelds grootste multinationale leningverstrekker te zijn. Als zij aan het roer draait, heeft dat een directe impact op de economie, en ook een indirecte op de rest van de markt. Het besluit wijst er ook dat het ‘beleid’ zich, traag maar zeker, wel degelijk aanpast aan de vele en zorgwekkende uitdagingen die een opwarmend klimaat stelt.

Toch zit er ook een wrange kant aan die daad van ontegensprekelijk deugdelijk bestuur. De vraag is of het toeval is dat een aan het publieke oog onttrokken instituut als de EIB tot ‘goed bestuur’ komt, waar verkozen parlementen en hun regeringsmeerderheden vaak falen, soms juist omdat ze niet durven doorduwen, uit vrees voor publieke druk.

Voor de goede orde: via haar met regeringsvertegenwoordigers bevolkte raad van bestuur is ook de Europese Investeringsbank onrechtstreeks democratisch gelegitimeerd. Maar het is duidelijk dat het verschil met een verkozen parlement aanzienlijk is.

Het noopt tot de vraag of enkel zulke verheven instellingen nog tot beleid in staat zijn, terwijl regeringen en parlementen verlamd raken uit angst voor het oordeel van de soms wispelturige, balorige kiezer. Die vraag klinkt ook door in de bredere roep om een bestuur van technocraten om bijvoorbeeld in België de impasse te doorbreken.

Het is verleidelijk om die roep met een ‘ja’ te beantwoorden, zeker nu de politieke frustraties in dit land – terecht – oplopen. Moeten we, moe getergd door rondetafels en andere poppenkasttaferelen, dan maar het vertrouwen schenken aan technocraten en bureaucraten om te doen wat moet? Toch maar niet. Het zou een catastrofe zijn voor al wie de liberale democratie liefheeft.

Juist het gebrek aan democratische aansprakelijkheid heeft vele burgers afgekeerd van de Europese instellingen. Dat is niet onbegrijpelijk. Beslissingen die van hogerhand genomen worden, missen vaak empathie met wie er dagelijks de gevolgen van draagt.

Hoe juist en lovenswaardig de beslissing ook is om van investeringen in een fossiele economie af te kicken, het is niet wenselijk dat regeringen het klimaatbeleid dat ze zelf niet durven verdedigen, uitbesteden aan supranationale instellingen.

Er is nood aan een effectief en breed gedragen klimaatbeleid in België en Europa. Dat beleid kan evenwel enkel duurzaam succesvol zijn als het uitgedragen wordt door verkozenen die een meerderheid van de bevolking vertegenwoordigen. Het is nog altijd de beste waarborg dat de bestuurlijke plicht om te doen wat noodzakelijk is verzoend wordt met de maatschappelijke plicht om te doen wat mogelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234