Donderdag 29/10/2020

OpinieHans Claus

Een samenleving die wil helen wat fout liep, organiseert de straf best op een andere manier

Hans Claus.Beeld Karel Duerinckx

Hans Claus is gevangenisdirecteur van Oudenaarde en bezieler van vzw De Huizen. Hij schrijft in eigen naam.

Een samenleving die mensen bijeen probeert te houden, moet instrumenten ontwikkelen om wat hen verdeelt, weer samen te brengen. Dat klinkt logisch, maar het is zoveel gemakkelijker om ons door de emoties te laten meeslepen, elkaar te beschuldigen, dammen op te werpen, eisen te stellen en zijn eigen weg te gaan zonder die lastige andere.

In de geschiedenis hebben we ons meesters getoond in het opbouwen van zulke dammen. Eén ervan is de gevangenis. Niet enkel het gebouw, maar heel de mentale constructie errond, is het symbool van een samenleving die grote conflicten liever onopgelost laat. Hoe diepgeworteld is de overtuiging dat wie fundamentele regels overtreedt, liefst zo lang mogelijk wordt opgesloten in een cel? Tegelijk weten we dat re-integratie na zo’n opsluiting sucks. Dat opsluiten zonder oog te hebben voor oorzaak en gevolg een redelijk steriele, zinloze en eerder gevaarlijke praktijk is. 

Onze cellen zitten (over)vol met beginnelingen, drugs- en vermogensdelinquenten, veelal jonge mensen. We hopen ze, door hen direct een harde les te leren, tot inzicht te brengen. Maar we weten al lang dat dit ijdele hoop is. De gevangenis brengt de juiste mensen niet bij elkaar, maar rukt gezinnen uiteen, brandt een schandmerk in, kweekt een gevoel van diepe vernedering en verwerping aan en is een voedingsbodem om aan de zijlijn van de norm te gaan leven.

Een samenleving die wil helen wat fout liep, organiseert de straf dus op een andere manier. Kleinschalig, met zorg, met zin voor nuance en verschil. Ze baseert haar straffende ingreep op het vertrouwen dat het weer goed kan komen en brengt mensen weer dichter bij elkaar, ook – en zeker – als dat moeilijk gaat.

Jonge misdrijfplegers zijn weer volop in het nieuws. Ze beroeren de gemoederen. Laten we die emotionele energie benutten om er verstandige dingen mee te doen. Nieuwe Belgische regering, maak loopplankhuizen voor jonge gedetineerden. Detentiehuizen met maximum 30 plaatsen waar gedetineerden jonger dan 25 jaar tijdens hun eerste voorhechtenis of hun eerste korte straf met aangepaste begeleiding terug op de sporen gezet worden. Waar ze, in plaats van onder doorwinterde bajesklanten weg te kwijnen op secties van grote arresthuizen, samen met de omgeving waar ze naar terug moeten de krijtlijnen uittekenen van hun toekomst en concrete afspraken maken. Denk maar niet dat dit een klein detail is. De straf die deze jonge mensen ondergaan, staat voor hen en staat voor iedereen symbool voor de warme samenleving die we wel willen en waar jullie zeggen werk van te willen maken. Willen we niet allen antwoorden op de groeiende polarisering ? Dit is een concreet, realistisch en op ervaring gestoeld voorstel. Loopplankhuizen, in plaats van het broeinest van de gevangenis.

Kleinschalige detentievormen staan met zoveel woorden in de regeerverklaring en ze zijn vergeleken bij andere dossiers een budgettaire lilliputter. Maar de invloed die ervan uitgaat is vele keren groter. Het raakt aan hoe we ons als mens willen organiseren, aan hoe we ons willen verhouden tot elkaar en tot de wereld die ons omringt. Verbinden we, maken we dingen weer heel, timmeren we aan wederzijds vertrouwen, of kapselen we ons in, verschansen we ons voor elkaar en voor het gevaar dat toevallig altijd van de andere lijkt uit te gaan?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234