Dinsdag 22/10/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column Carl Devos

Een regering vol symbolen, die de leitcultuur van Vlaanderen wil vertolken

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Bij het schrijven van deze woorden is er nog geen Vlaams regeerakkoord. De look and feel van zo’n akkoord zit in details, waarmee in de laatste uren geschoven wordt. Precieze formuleringen en verhoudingen bepalen het finale beeld. Al weken is duidelijk dat regeringsmakers, zeker N-VA, dat beeld ontzettend belangrijk vinden. Jambon I moet een verhaal vertellen.

Details ontbreken, beschouwingen zijn dus onder voorbehoud. Maar gelekte fragmenten bevestigen de verwachting dat uitgesproken keuzes gemaakt worden. Die moeten het Vlaamse niveau interessanter en relevanter maken. Koerswendingen zijn nodig om het beeld te verdringen dat de verliezers gewoon verder regeren. Ook en vooral om het succes van het Vlaams Belang (VB) te beantwoorden. Zelfs als N-VA beslist terug richting centrum te trekken en buiten de schaduw van het VB te blijven, blijft de verleiding van haar rechterflank groot. Bij N-VA willen ze de komende vijf jaar gebruiken om de voedingsbodem van het VB te verzwakken.

In Jambon I moet, in tegenstelling tot Bourgeois I, de stempel van N-VA veel duidelijker zijn. Die zit minder in onderzoek en innovatie, mobiliteit of klimaat, zorg of ruimtelijke ordening, maar vooral in onderwijs, cultuur en het middenveld, inburgering en veel symboliek. N-VA wil het weefsel, de software, de leitcultuur van Vlaanderen vertolken en erop inwerken. Het Gesundes Volksempfinden als uitdrukkelijk beleidskompas. Tonen dat het Vlaams beleid van en voor de hardwerkende Vlaming is, die met hard labeur, hun omgangsvormen en sociale conventies de Vlaamse natie vormen. Het is een politiek streven als een ander. Dat zonder simplistische verdachtmaking of valse beschuldiging ontmoet moet worden.

Segregatie

Een centrale gedachte daarin is: voor niets gaat de zon op. Werklozen moeten gemeenschapsdiensten leveren. Het is onzeker of dat vooral bedoeld is om hen aan werk te helpen, wat bijvoorbeeld door de regelmaat van een arbeidsritme zou kunnen. Dan wel of het eerder de hardwerkende Vlaming moet geruststellen dat ze voor die uitkering klusjes leveren. Een strenger inburgeringsbeleid met betere talenkennis is uitstekend, maar komen betalende cursussen, een boete bij het falen of getrapte toegang tot Vlaamse sociale rechten de integratie écht ten goede? Zullen we zo hun bijdrage tot de Vlaamse natie maximaliseren? Is betere inburgering het doel of eerder de Vlaming geruststellen dat nieuwkomers niets voor niets krijgen. De getrapte toegang tot sociale rechten zou niet op de agenda staan als er genoeg sociale woningen, betaalbare rusthuizen of betere pensioenen zijn. Decennia beleidsfalen moet door segregatie opgevangen worden. De lat voor wie binnen komt moet omhoog, maar we moeten investeren in nieuwkomers die erover raken, zoals ook veel Vlamingen beter verdienen. Sociale zekerheid vereist dat al wie kan bijdraagt. Maar dat moet slim en niet vanuit hardvochtigheid gestuurd worden.

Voor Open Vld, op veel terreinen eerder centrumrechts, stelt dat niet ontzettend veel problemen. Hoe een christendemocratische partij die zichzelf ernstig neemt hierin zo ver kan meegaan, is een Bijbels mysterie. Besturen om te besturen?

Dat leidt soms tot bizarre compromissen als de kleurkeuze van de burgemeesterssjerp. Het signaal dat deze regering de democratie wil vernieuwen wordt helaas afgeleid naar de verwachte afschaffing van de opkomstplicht bij lokale – waar betrokkenheid het minst een probleem is – en provinciale verkiezingen. En de introductie van het Waals systeem van burgemeesterskeuze. Dat laatste zou slechts in weinig steden een andere burgemeester opleveren, dat eerste (de lokale stemplicht afschaffen) is erg jammer. Er zijn argumenten tegen opkomstplicht, maar er zijn er zeer veel voor. 

Particratie

Soms mag een uitzondering die de Belgische stemplicht is ook gekoesterd worden. Er is zoveel meer mogelijk om de lokale democratie te versterken. Zoals schaalvergroting, een opwaardering van de gemeenteraad of de introductie van nieuwe participatievormen. Maar dat is moeilijker en minder spectaculair dan deze gemakkelijkheidsoplossing die in dit regeerakkoord verwacht wordt. Het is ook uitkijken naar de versterking van de rol van het Vlaams Parlement en de verzwakking van de particratie in Vlaanderen. Dat in de regering zowat alle usual suspects van de verliezende partijen opduiken, zonder – op de comeback van Somers na – personele vernieuwing, is evenmin moedig.

Dat geflirt met meer democratie vloekt met de rotvaart waarmee partijen het regeerakkoord door partijcongressen, hun hoogste besluitvormingsorgaan, willen jagen. In het parlement kunnen parlementsleden enkel dat partijbevel volgen. Maar het lijkt er op dat partijen dat interne debat willen omzeilen, met een ledencongres vol belanghebbende apparatsjiks.

Een regering van symbolen, met de belangrijkste coalitiepartner in de oppositie. En federaal wacht de PS in haar zetel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234