Dinsdag 16/07/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column Carl Devos

Een regering met N-VA en PS is voor redelijken niet onmogelijk

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De campagne na 26 mei is al even bevreemdend als die ervoor. De framingfabriek draait op volle toeren. Een eeuw na de invoering van het algemeen enkelvoudig mannenstemrecht worden verkiezingen, zelfs zeer disruptieve, gereduceerd tot een bescheiden beweging in het stratego-spel.

Er zijn veel interpretaties van weinig feiten. Tot die laatste behoren verkiezingsresultaten met bijhorende zetelverdeling. Vlaanderen stemde anders dan Wallonië en Brussel. Traditionele partijen verschrompelen onder de helft. Elk van hen sukkelt met het leiderschap. Dat maakt formeren nog moeilijker. Vooral CD&V zit in de miserie. Ook bij Groen, tekstboekvoorbeeld van een overwinningsnederlaag, laat niemand ongestraft alle troefkaarten vallen. Allicht voedde de vooral negatieve campagne van ook deze partijen de ‘antipolitiek’, tegelijk een smeekbede om andere politiek. Samen met het leveringsprobleem van kibbelkabinetten, die uitdagingen lieten liggen. Een belangrijke les.

Origineel idee

N-VA, met 24,8 en 25,4 procent ver onder de eigen lat, verloor zwaar, maar ging in het offensief. Het antwoord op 26 mei moet voor haar rechts en Vlaams zijn. De les van het Vlaams Belang moet geleerd worden: meer inzetten op integratie en inburgering, taalkennis, arbeidsmarktparticipatie, enzovoort. Dat kan ook zonder het VB. Zelfs zonder het luimakende cordon sanitaire is een Vlaamse regering met het nieuwe VB, dat onder de kraslaag op het oude lijkt, inhoudelijk moeilijk. Nog los van hun bijhorend discours. Voor het VB is een immigratiestop de beste remedie tegen het verder afkalven van de open ruimte, mogen cultuursubsidies niet misbruikt worden voor links activisme en sociale bijdragen van vreemdelingen enkel uit een aparte sociale kas betaald worden, die vreemdelingen zelf vullen. Dat de VB-kiezer sociaal-economisch links stemde kan, zeker als wensdroom. Niet als feit: dat weten we gewoon niet. Op 1.500 euro voor 40 jaar voltijds werken na kwam het VB alvast niet met veel linkse voorstellen in de campagne. Links stemmen via het VB is een origineel idee.

In Vlaanderen naar rechts hellen is moeilijk, maar minder moeilijk dan federaal. Daar ging de Zweedse coalitie de mist in: die leed het grootste zetelverlies sinds Verhofstadt II in 2007. Met besturen kan je nochtans winnen, leerden Verhofstadt I (2003) en Di Rupo I (2014). Maar het draagvlak van de ‘logische’ ‘droomcoalitie’ is weg, ook in Vlaanderen. Niet omdat ze te weinig Vlaams was. Dat moet nog Vlaamser en rechtser?

Compromissen

En zie, plots is daar het confederalisme, vrijwel afwezig in de campagne. Het heet nu dat het kiezers niet tegenhoudt om voor V-partijen te stemmen. Het confederalisme is niet rijp, praktisch niet uitgedacht, onhaalbaar zonder Brussel als volwaardige derde te behandelen. Dus vandaag vooral gesublimeerd separatisme. Wie het wil kan het beter jarenlang voorbereiden en draagvlak opbouwen. Dat het federaal model sputtert en er vandaag geen federale regering mogelijk lijkt met een meerderheid in elke taalgroep is zeer problematisch: daar moet inderdaad iets mee gebeuren, maar confederalisme biedt nu geen uitweg. Het brengt ons evenmin verder: in een mentale oorlog de crisis uitdiepen met wederzijdse claims (niet links en niet zonder ons van De Wever vs. een regering zonder Vlaamse meerderheid van Di Rupo). Het klinkt nu als vloeken in de kerk, maar een regering met N-VA (die in de campagne naar het centrum keek) en PS is voor de redelijken niet onmogelijk. Zowel sociaal-economisch als voor migratie zijn compromissen te vinden. Zo kunnen ze samen nadenken over België. Daarvoor moeten ze zich eerst bevrijden van de rechtse druk in Vlaanderen en de linkse in Franstalig België. Als 30 zetels (VB en PVDA) uit de formatie verdwijnen kunnen de andere versnipperde 120 niet te gek doen.

Ondertussen worden ze opgejaagd vanop de wal. Straks moet de politie die afsluiten, wegens te veel beste stuurlui. In Duidingsland, een pretpark voor analisten, vullen toeristen de tijdelijke nieuwsleegte. Tijdwinners Vande Lanotte en Reynders worden op hoongelach onthaald bij wie ‘Het Signaal’ naar eigen zeggen wel begrepen heeft. Een debat dat op grote morele hoogte verloopt, in ijle lucht. Nu iemand van PS, N-VA, Ecolo of het VB het veld in sturen zou enkel voor verhitting zorgen. De echte spelers wachten op verkoeling.

Ook die kunnen niet zomaar naar de orde van de dag. Dat deden we eerder al, zie waar het ons bracht. Tussen het VB en de PVDA, de enige Vlaamse winnaars en een groeiende minderheid, zit ook gelijkenis: de schreeuw van mensen naar wie niet wordt geluisterd. Met hun problemen, die te weinig in onze bubbel zitten.

Het politieke systeem kreeg een ferme klap en moet daarmee omgaan. Dat is existentiëler dan zware beroepen of het begrotingsgat. Maar zonder dat debat zakken de grondvesten verder weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden