Dinsdag 23/07/2019

Opinie

Een ongemakkelijke waarheid voor Wapenstilstand

Een schutter van de Europese strijdmacht EUFOR ligt op de loer in het Centraal-Afrikaanse Bangui. Het aantal gewapende conflicten in de wereld neemt toe. Beeld Reuters

Jonathan Holslag is docent internationale politiek aan de VUB en schrijver van De kracht van het paradijs: hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw.

Het is geen prettige vaststelling aan de vooravond van deze Wapenstilstand, maar het aantal gewapende conflicten in de wereld stijgt weer. Terwijl Europa steeds minder uitgeeft aan defensie, heeft Rusland straks meer gevechtstanks dan alle Europese landen samen en is de Saudische vloot gevechtsvliegtuigen dadelijk groter dan die van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk samen.

Tezelfdertijd ligt het hele internationale veiligheidsregime in een terminale crisis. De Veiligheidsraad van de VN functioneert niet, conventies over kernwapens van tijdens de Koude Oorlog gaan op de schop, andere verdragen worden met de voeten getreden als waren ze een vodje papier en grenzen worden geschonden als ze niet verdedigd worden. De wereld daalt af in brute anarchie en er is geen enkele aanwijzing dat er een ommekeer op komst is.

Jonathan Holslag. Beeld Jonas Lampens

De belangrijkste verklaring is de verzwakking van het Westen. Lange tijd gingen we ervan uit dat het beter was om de westerse dominantie te vervangen door een multipolaire wereldorde, die democratischer zou zijn en alle landen een kans zou bieden om zich op een evenwaardige manier te laten gelden in internationale organisaties. Welnu, de dominantie van het Westen is aan het afbrokkelen en wat we in de plaats krijgen, lijkt allerminst op dat fraai democratisch wereldbeeld van weleer. De zwakte van het Westen is een uitnodiging aan andere landen om ervan te profiteren, hun grenzen uit te breiden, hun invloed te doen gelden, hun status te vergroten.

Ha, zult u misschien roepen, dat landen als Rusland, Iran en China zich zo hard opstellen heeft net alles te maken met het feit dat het Westen zijn macht zo arrogant heeft aangewend in de voorbije decennia. Dat we steken hebben laten vallen, dat is inderdaad juist. We hebben domme oorlogen gevoerd, zoals in Irak. We hebben kansen laten liggen om een sterk partnerschap te bouwen met landen als Rusland. Macht maakt roekeloos en dat is helaas altijd zo geweest.

Maar ook zonder die roekeloosheid zouden andere landen blijven zoeken naar kansen om het afbrokkelen van de westerse macht te benutten, omdat zij er andere belangen nastreven, omdat zij er andere waarden op willen nahouden, of gewoon omdat zij minstens in de eigen achtertuin de sterkste willen zijn.

De tragedie van een tanende macht is dat zij doorgaans weinig geneigd is om dat in te zien. Aftakeling betekent immers ook economische problemen, het lossen van de maatschappelijke lijm, zwakke politieke leiders en identiteitscrisis. Eens het moreel van een samenleving is gebroken, zoekt zij doorgaans toevlucht tot opportunistische strategieën: toegiften doen aan uitdagers in de hoop hen gunstig te stemmen, pogingen om economisch wat te profiteren van opkomende grootmachten, of ervan uitgaan dat anderen het wel zullen oplossen. De enige mogelijke oplossing is echter om te proberen het machtsevenwicht te herstellen en dat impliceert, of we dat nu willen of niet, ook het militaire machtsevenwicht.

Europese landen zullen gezamenlijk opnieuw moeten investeren in militaire afschrikking: nucleair en conventioneel. Die afschrikking moet proportioneel zijn, zodat we niet verstrikt geraken in een uitputtende wapenwedloop. Ook ons land moet dus investeren in gevechtsvliegtuigen, oorlogsboten, capabele landstrijdkrachten en cyberoorlogvoering. Pas dan zullen we opnieuw ernstig genomen worden als strategische speler en zullen we voorkomen dat landen in de buitenrand het begeven als belangrijke pijlers van het Europese project.

Harde macht is geen garantie voor stabiliteit, maar een voorwaarde. Daarna is het aan onszelf om die stabiliteit verstandig te benutten, om pragmatische partnerschappen te bouwen, om ontwikkeling te promoten en om te voorkomen dat mensen buiten Europa de kans wordt ontzegd om mee te streven naar vrijheid, democratie of gelijkheid tussen man en vrouw. Een samenleving die haar eigen waarden ernstig neemt, moet ze durven te verdedigen.

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden