Dinsdag 14/07/2020
Sabrine Ingabire.Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

Een ja is een ja, geen ja is een nee. Ook in tijden van corona

Sabrine Ingabire (24) is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

In Nederland doen we aan een ‘intelligente lockdown’, een niet zo subtiele manier om te zeggen dat andere landen en diens staatsburgers minder ‘intelligent’ omgaan met hun lockdowns. In wezen betekent het dat wij wat meer mogen doen dan mensen in veel andere landen.

Eén keer per week spreek ik af met een vriend of vriendin en zitten we een paar uurtjes buiten, op een veilige afstand van elkaar. Vorige week raakte een vriend tijdens zo’n moment mijn broek twee keer aan. De eerste keer als reflex, al pratend en lachend, zoals je weleens doet, de tweede keer iets bewuster. Nadat ik aangaf het lastig te vinden om aangeraakt te worden, raakte hij spottend mijn telefoon aan: dat laatste gebeurde heel bewust. Ik ontsmette mijn telefoon, mijn handen, en we praatten en lachen verder.

Had ik bozer moeten zijn? Of was ik net aan het overreageren? Het was niet de eerste keer dat we dat bespraken: uit het eerste gesprek bleek dat hij wat ‘flexibeler’ is met mensen die hij graag ziet, en dat ik zulke uitzonderingen niet maak. Had ik dan niet met hem moeten afspreken? Had ik vooraf nog eens moeten aangeven hoe serieus ik de coronamaatregelen neem? Ik zocht de fout bij mezelf, zoals wel vaker gebeurt, terwijl de vraag had moeten zijn: waarom doet hij dat?

Lieve, zorgzame mensen overschrijden ook grenzen. Mijn vriend is zo iemand, en dit stuk gaat eigenlijk niet over hem. Het gaat om grotere maatschappelijke problemen, om hoe mensen consent niet begrijpen.

Laten we het daarover hebben: consent, of wilsovereenstemming, dat moment waarop je, voor je iets (vaak seksueel) doet met iemand, nagaat of die persoon het ook zelf wil. Daarbij geldt: een ja is een ja, geen ja is een nee. Je geeft je grenzen aan, en de anderen worden verondersteld zich daaraan te houden. Overal en altijd. Consent in tijden waarop je niemand moet aanraken en zo ver mogelijk van elkaar moet blijven, is hetzelfde als anders: je moet elkaars grenzen respecteren. Omdat we voorzichtiger met elkaar moeten omgaan, lijkt het nu alsof er meer grenzen zijn (maar dat is niet zo!). Daardoor kunnen die grenzen sneller onredelijk lijken. Zeker voor de mensen die het dichtst bij jou staan.

Sinds die dag in het park, vraag ik me af: wat zeggen deze tijden over hoe we als maatschappij omgaan met consent en met elkaars grenzen?

Wat ik al zie en vermoed steeds vaker te zullen zien nu de maatregelen overal beginnen te versoepelen, is dat we nu ook in een niet-intieme setting zullen merken wie het onvoorwaardelijk karakter van consent echt begrijpt, en wie niet. Wie echt de tijd neemt om andermans grenzen te vragen en ze dan actief te respecteren, en wie niet.

Denk aan de persoon die niet graag knuffelt, het kind dat onbekenden niet wil kussen, de vriend die niet graag drinkt (níét om religieuze redenen), de vrouw die geen kus, maar een hand geeft (wél om religieuze redenen), de persoon die al twee maand uit voorzorg helemaal niet naar buiten wil, de vriendin die wil dat je consistent op anderhalve meter van haar blijft en haar niet aanraakt. Hoe vaak zeggen en denken we dat ze zich niet zo moeten aanstellen?

Net deze grenzen, waarvan wij op een paternalistische manier geloven dat ze onredelijk zijn, zullen we steeds opnieuw gemakshalve ‘vergeten’ en negeren. In coronatijden wordt het nog zichtbaarder dat mensen andermans grenzen slechts respecteren als zij die zelf redelijk vinden.

Maar als je deze redenering doortrekt, wat velen niet vaak doen (en net dat is het probleem!), zie je dat dit fenomeen voorkomt in zwaardere gevallen. Het ligt zelfs aan de basis hiervan. Als je aan een man aangeeft geen seks te willen terwijl jullie praten op een feestje, zal hij dit vaak respecteren. Dit is redelijk, namelijk. En verkrachten doe je niet. Maar als je aangeeft geen seks te willen, terwijl je al naakt in zijn bed bent, en hij is het ermee oneens? Dan zal hij je verkrachten. En oprecht geloven je niet te hebben verkracht. Want je was onredelijk. En hij is geen verkrachter.

Kijk, dit gaat echt niet om mij, mijn vriend, of het park. Maar zo’n voorval herinnert aan de vele keren waarbij het aangeven van een grens gezien werd als “je weet gewoon niet beter.” Vaak zijn het ook mannen die slechts oppervlakkig omgaan met die grenzen. En coronatijden zijn daarin niet anders. Sterker nog: dit wordt nu alleen maar duidelijker.

Dit lijkt dan het uitgelezen moment om te gaan nadenken over hoe grensoverschrijdend gedrag er in deze tijden uitziet. Beeld je daarbij niet in dat iemand die je liefhebt ongewenst te dicht bij jou komt, beeld je net iemand in die je op dit moment het liefst zo ver mogelijk van je houdt. Wat als die toch zomaar beslist om je te knuffelen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234