Vrijdag 14/08/2020
Maarten Rabaey.Beeld DM

Standpunt

Een historisch budget voor de EU, als geld in haar burgers wordt geïnvesteerd

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Bij het begin van de coronacrisis kregen de lidstaten van de Europese Unie terecht tegenwind omdat ze hun grenzen voor elkaar sloten en elkaar verzuimden te helpen. Nu ligt er na een marathontop van vier dagen toch een coronafonds van 750 miljard euro én een zevenjarige meerjarenbegroting van 1.074 miljard euro op tafel.

Een schoonheidsprijs zal raadsvoorzitter Charles Michel niet krijgen voor het akkoord. Daarvoor wist de Nederlandse premier Mark Rutte de top te veel naar zijn hand te zetten. Michel mag op zijn blote knieën de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron bedanken omdat ze een brug bouwden tussen ‘vrekkige lidstaten’ zoals Nederland, die voor het coronafonds enkel leningen wilden verschaffen, en lidstaten zoals Spanje die vooral subsidies eisten. Aan het einde van de rit kwam een compromis uit de bus waarbij het coronafonds uit 390 miljard euro aan transfers (subsidies) en 360 miljard euro uit leningen zal bestaan.

Het nieuwe is dat de Commissie het geld voor deze leningen mag ophalen op de financiële markten. Een berekend risico. Het motto ‘Opgepast, lenen kost ook geld’ geldt ook voor de EU-ambtenarij. Zij torsen nu een grote verantwoordelijkheid om billijke afbetalingsvoorwaarden af te sluiten. Aan het einde van de rit betalen wij als belastingbetaler tenslotte mee.

Om de kosten van het lenen te dempen wil de EU voor het eerst eigen belastingen heffen. Zo komt er vanaf 2021 al een heffing op niet-gerecycleerd plastic maar ook digitale taksen, een CO2-taks op sommige importproducten en zelfs een financiële transactietaks zitten in de pijplijn.

Maar nieuwe belastingen heffen is altijd risicovol. Dit zal alleen begrip opbrengen bij de kiezers als er sprake is van een win-winsituatie. De Europese belastingbetalers moeten de garantie krijgen dat het coronaherstelfonds efficiënt besteed zal worden aan duurzame investeringen waar iedereen beter van kan worden.

Het Europees Parlement zal hier nauwlettend op moeten toezien. De Europese verkozenen hebben nu een belangrijke hefboom in handen. Ze moeten nog de meerjarenbegroting goedkeuren. Net zoals de regeringsleiders hebben ze nog de kans om namens hun kiezers bijkomende voorwaarden te eisen. Zo worden er nu al terecht vragen gesteld of er in de meerjarenbegroting van de regeringsleiders niet te veel beknibbeld werd op voorziene budgetten voor klimaattransitie, wetenschappelijk onderzoek & ontwikkeling, duurzame landbouw en gezondheid.

De EU-leiders verzamelden alvast een astronomisch bedrag op papier. Commissie, lidstaten én parlement hebben nu de plicht om met dat geld een meerwaarde te genereren. Pas als dat lukt, mag deze top later historisch worden genoemd, als het moment dat de EU zijn kans greep om strategisch autonoom te worden in een tumultueuze wereld. Dit opzet kan enkel slagen als er intelligent wordt geïnvesteerd, in welvaart en welzijn van burgers en leefmilieu.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234