Dinsdag 15/10/2019

Column Paul De Grauwe

Een harde brexit: het minste kwaad

Een Iers paspoort voor noodgevallen - een wrange brexitgrap. Beeld Photo News

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn wisselcolumn met Véronique Goossens verschijnt om de twee weken.

Het wordt opnieuw een week van de waarheid voor brexit. Op 12 april zal het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaten als de Britten er niet toe komen te beslissen hoe ze uit de Unie willen stappen. De Europese Unie heeft de Britse regering gewaarschuwd dat zonder een geloofwaardig plan een ‘harde brexit’ op 12 april e.k. onvermijdelijk is. Zullen Theresa May en Jeremy Corbyn hun onderlinge afkeer op de valreep kunnen overwinnen en een plan voorleggen over hoe ze de uitstap willen organiseren?

België staat bekend om zijn surrealisme, niet alleen in de schilderkunst maar ook in de politiek. Het wordt nu duidelijk dat het Verenigd Koninkrijk de fakkel van het land met het meest surrealistische politieke bestel overneemt van België. Op vier dagen van de fatale datum blijft het onmogelijk om te voorspellen welke richting brexit zal uitgaan: het uittredingsakkoord onderhandeld door de Britse regering en de EU dat reeds driemaal werd verworpen door het Lagerhuis? Een akkoord tussen May en Corbyn? Een tweede referendum? Een nieuwe verkiezing? De vrees voor de afgrond is echter sterk langs beide zijden van het Kanaal. Een nieuw uitstel behoort dan ook tot de meest waarschijnlijke scenario’s.

Mogelijke scenario’s

Ik ben nu meer en meer geneigd te besluiten dat een harde brexit op 12 april waarschijnlijk de minst slechte oplossing is geworden. Laten we het rijtje van mogelijke scenario’s overlopen.

Een nieuw uitstel? Hoewel de meest waarschijnlijke, is deze ‘oplossing’ er natuurlijk geen. Niets zegt dat de Britse politici met wat meer tijd voor de boeg onderling tot een akkoord zullen komen dat nadien niet betwist zal worden. Ze zijn er bijna drie jaar na het referendum niet in geslaagd en de interne polarisatie is gedurende die periode alleen maar intenser geworden. Bovendien zal een uitstel buitengewoon verstorend werken in de aanloop naar de Europese verkiezingen. Sommige Conservatieve politici beloven nu al dat ze alles in het werk zullen stellen om de normale werking van de EU te boycotten.

Het uittredingsakkoord dat al driemaal is verworpen? Dat lijkt ook geen oplossing omdat in dit akkoord eigenlijk niets geregeld wordt. Het enige wat dat akkoord doet is de transitie naar de exit organiseren. Maar die exit komt er ook op een bepaalde datum en alle harde beslissingen waar de Britten vandaag over strijden blijven onopgelost en zullen zoals vandaag tot dezelfde confrontaties leiden. Het is een voorbeeld van wat de Britten ‘to kick the can down the road’ noemen.

Een zachte brexit die het resultaat zou kunnen zijn van de besprekingen tussen May en Corbyn? Dat zou betekenen dat het VK in een douane-unie met de EU blijft, een splijtzwam voor de Conservatieve partij. Die oplossing leidt hoogstwaarschijnlijk tot de val van Theresa May. Dat is op zich niet zo erg, maar het zou wel maanden onzekerheid impliceren. Welke nieuwe Britse regering komt er na zo een verkiezing? Het is helemaal niet zeker dat Labour het haalt en dan staan we weer aan af. Zelfs met Corbyn als eerste-minister weten we ook niet in welke richting brexit zal gaan omdat Labour even verdeeld is over deze kwestie als de Conservatieven.

Beeld AP

Tijdelijk probleem

Een nieuw referendum? De meeste van mijn collega’s aan de London School of Economics zijn daar laaiend enthousiast over. Een ‘people’s vote’ zou de brexitklok kunnen terugdraaien (hoewel ook dat niet zeker is) en ervoor zorgen dat het VK in de EU-schaapstal blijft.

Mijn probleem met deze oplossing is het volgende. Stel dat er een meerderheid is om in de EU te blijven. Deze meerderheid zal hoogstwaarschijnlijk even nipt zijn als de meerderheid voor brexit bij het referendum van 2016. Dat betekent dus dat de interne oppositie in Groot-Brittannië tegen het lidmaatschap sterk zal blijven. Die oppositie zal niet stil blijven zitten en bij elke economische tegenslag het EU-lidmaatschap verantwoordelijk zal stellen. De interne oppositie in Groot-Brittannië tegen het EU-lidmaatschap zal de Britse regering ertoe brengen permanent oppositie te voeren in Brussel. We kunnen dit missen als kiespijn.

Een harde brexit op 12 april zal natuurlijk pijn doen. Bij ons, maar vooral in Groot-Brittannië. Maar dat is slechts een tijdelijk probleem. Het voordeel van een harde brexit is dat de verantwoordelijkheden duidelijk zijn. De Britten hebben gekozen om uit de Unie te stappen. Zij zullen moeten ondervinden dat ze daar een economische prijs voor betalen. Dat zal hen er toe aanzetten om zo snel mogelijk een nieuw handelsakkoord te sluiten met de EU. Groot-Brittannië en de EU zullen zich dan heus herstellen van de brexitschok. En dan kunnen we weer vrienden worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234