Maandag 17/01/2022

OpinieHarry De Paepe

Een ‘grote smog’ verstikt ons onderwijs

null Beeld Hollandse Hoogte / Richard Brocken
Beeld Hollandse Hoogte / Richard Brocken

Harry De Paepe is geschiedenisleraar en auteur.

Redactie

Ik sta in het onderwijs. Nu bent u gerustgesteld dat er tóch nog leraars te vinden zijn. Maar ik moet toegeven dat de job me soms de keel uithangt. Dat ligt niet aan de kern van mijn werk: het lesgeven. Nee, dat komt door ‘het gedoe’ errond. Vergelijk het met de grote smog van Londen uit het verleden. Niemand wist waar die vandaan kwam, maar hij hing rond die geweldige stad en maakte slachtoffers. Toen men erachter kwam dat de steenkoolcentrales voor de vervuiling zorgden, was het al veel te laat.

Londenaars noemen die smog ook wel pea soup. Al tijdens mijn lerarenopleiding werd de erwtensoep opgediend. Ik kreeg les van twee types docenten: zij die deden wat ze al jarenlang deden, maar daarvoor met de nek werden aangekeken. En zij die wisten wat goed onderwijs inhield. Ik leerde het meeste van de eerste groep, vaak oudere lectoren die ons, leraars in spe, vakkennis meegaven én leservaring bezaten. De tweede groep kende het onderwijs vooral door het te bestuderen. De eigen ervaring was gestopt toen ze zelf de schoolbanken verlieten. Ik herinner me nog hoe ‘mijn jaar’ in debat ging met dat type lectoren. Wat we ook zegden, zij wisten het beter. De leerkrachten die ons begeleidden tijdens de stages gaven ons advies, wat prompt door die betweters werd afgedaan als ouderwetse nonsens.

Toen ik in 2004 aan mijn carrière begon, leerde ik dat de onderwijssmog alom present was. Zo had ik ooit de eer om deel uit te maken van een reflectiegroep voor een nieuw leerplan Engels. Samen met collega’s uit heel Vlaanderen maakte ik verschillende studiedagen mee. Toen we al onze ideeën hadden verzameld, bleek dat we eigenlijk brandhout maakten van veel voorstellen in het nieuwe leerplan. Het had geen belang, want aan het slot kregen we de mededeling dat het niet meer was dan een oefening. Onze bedenkingen, adviezen, etc. belandden in de papiermand. En zo voelt het vaak aan wanneer een of andere hogere instantie die vooral niet met het klasgebeuren zelf geconfronteerd wordt een keertje neerdaalt naar de leraarskamer. Wij – de zeuren – kennen er vooral niks van en zij – de verlichten - weten het beter. En dan begin ik nog niet over de heilige doorlichting die geschokt vaststelde dat er in een taalvak aandacht werd besteed aan grammatica, want ‘niet meer van deze tijd’. Gelukkig zijn heel wat leerkrachten nogal eigenzinnig.

“Een wereld en een maatschappij met een tekort aan leraars. Dat is waar jarenlang gebrek aan respect ons brengt. Van onaantastbaar tot onvindbaar op veertig jaar.” Dat las ik op de Twitter-tijdlijn van theatermaker Michael De Cock. Het is een mooie schets van de huidige situatie. Nu hoef ik geen onaantastbaarheid: feedback van leerlingen, ouders en collega’s is welkom. Lesgeven is bijstellen en voortdurend sleutelen, maar ook bewaren wat werkt. Je ervaring is goud waard. En ja, jongeren veranderen en als leraar verander je mee. Maar ook daar verstikt de smog het onderwijsveld. Ik ken voldoende leraars die het aan de stok krijgen met een bepaald type ouders. Het gaat dan over het studie- of wangedrag van de kinderen en dat is volgens die ouders gewoon de schuld van de leraar zelf.

Fysieke bedreigingen

Dan is er nog iets waarover je in de dichte mist niet mag spreken. In mijn carrière werd ik al tweemaal fysiek bedreigd. De eerste keer door een kerel waar ik geen les aan gaf, maar die zich mengde in een klasdispuut tussen een leerling en mezelf. De belaging gebeurde op straat, op weg naar de lijnbus die me naar huis bracht. De tweede keer gebeurde in het klaslokaal. De tranen achteraf van de jongen maakten kennelijk alles goed, maar ik was er wekenlang slecht van.

Die twee feiten gebeurden aan het begin van mijn carrière. Ik hoop dat ik het niet meer hoef mee te maken. Jaren later gebeurde iets soortgelijks met een jongere collega van me. Blijkbaar was de smog door de tijd heen geëvolueerd, want nu moest vooral mijn collega zich verantwoorden. Gelukkig brak er op dat ogenblik een kleine revolte uit in de leraarskamer. Geloof me vrij, wat ik schets gebeurt in vele scholen in Vlaanderen. Hoeft het dan te verbazen dat de onderwijssmog slachtoffers maakt? Dat mensen er de brui aan geven of denken: ‘Daar begin ik niet aan’?

Nee, ik ben géén gefrustreerde leraar. Een glimlach blijft deel van mijn uniform. De klasmomenten zijn mijn grote drijfveer – én het plezier in de leraarskamer. Lesgeven is mijn passie. Kennis – een vies woord volgens de onderwijssmog – overbrengen aan jongeren en zien hoe die jonge mensen daarover nadenken, erdoor uitgedaagd worden en er vragen over stellen: het geeft me een kick.

Onlangs ontmoette ik een oud-leerling. Ik vroeg hoe het met haar ging. “Door u ben ik geschiedenis gaan studeren”, zei ze. En kijk, door de vieze smog heen schemerde het felle licht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234