Vrijdag 30/07/2021
Saskia de Coster. Beeld DM
Saskia de Coster.Beeld DM

ColumnSaskia de Coster

Een gigantische vraag voor een kleine column: hoe heilig is het leven nu?

Saskia de Coster is schrijver van de romans Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

We moeten praten. Niet dat de goesting groot is, dat is sinds maart wel duidelijk. Het leven is dus heilig, maar hoe heilig en over welk leven hebben we het? Johan Mackenbach, hoogleraar maatschappelijke gezondheidszorg aan het Erasmus MC in Nederland, wees erop dat wat ze daar nu uitgeven per gewonnen levensjaar geen precedent heeft. Voor geen enkele levensverlenging is al ooit zoveel betaald als voor corona. Het is een ongemakkelijke waarheid misschien, dat ook daar grenzen aan zijn.

Hoelang kan een mensenleven duren en hoeveel kan zoiets kosten? Ethici gaan meteen steigeren bij die vraag. Ja, het is een te gigantische vraag voor een kleine column maar ik moet ze kwijt. We moeten praten. Iedereen is het er merkwaardig genoeg over eens dat een kind van veertien dat sterft minder kansen heeft gekregen van het leven dan een mens van vijfennegentig. En dat kwetsbaarheid niet alleen een medische kwestie is, en een beëindigd leven niet per se een kwestie van totale uitputting. Een levenslustige vriendin van vijfenzestig zei: ‘Mij moeten ze niet reanimeren, dat wil ik gerust op papier zetten.’

We zijn er met glans in geslaagd om de ic’s niet te laten overstromen en het vaccin lonkt op anderhalve meter. Nu lijken we weer even van die vervelende vraag over de rekbare elastiek van het leven verlost. Maar sommige vragen gaan niet weg door er een doekje over te leggen. Dat is een truc van peuters die verstoppertje spelen. We willen de vraag niet naar dokters doorschuiven, maar zelf willen we ze blijkbaar ook liever ontwijken. En God en het lot zijn er niet meer om het leven aan toe te vertrouwen. Wat is ons toekomstplan hier?

Mijn punt is: voor een grote collectieve inspanning als een opeenvolging van lockdowns en restricties om het overstromen van ic’s te voorkomen, is ook grote collectieve motivatie nodig en dus op zijn minst een publiek gesprek. Ook om deze toestand later te kunnen rechtvaardigen aan zovele groepen die dan met de economische en emotionele brokken zitten, die uitgeblust zijn, die een cruciaal deel van hun jeugd of hun oude dag of hun dagelijkse leven gemist hebben.

We leven in een democratie en we schermen als verlichte mensen graag met vrijheid. Wat we nu gezien hebben, is een vrij autoritaire aanpak van de coronacrisis, met alle geblaat en gezaag van dien. Teleurstellend veel mensen verwachten veel van de overheid om niet zelf de verantwoordelijkheid te moeten opnemen. En dat is zwak. Vrijheid betekent ook net dat ieder voor zichzelf nagaat wat zij wil. En dat we dan praten.

Het is een denkoefening die we moeten maken en corona is maar een excuus. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Altijd, ook bij een volgende crisis die er zeker komt, blijft de vraag onder welke vorm en tegen welke collectieve voorwaarden en offers het leven heilig is. Mensen uit verschillende groepen moeten met elkaar in gesprek, jongeren en ouderen. Wat verwachten ze van elkaar, wat zijn ze bereid op te offeren? Echte vrijheid is misschien wel een publiek, gemeenschappelijk goed en niet enkel de optelsom van individuele belangen en angsten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234