Zondag 26/06/2022

Opinie

Een écht stoere mens durft teder te zijn

"Een écht stoere mens durft teder te zijn! De kus van de twee cowboys in Ang Lee's film Brokeback Mountain!"Beeld rv

2014 was volgens de statistieken het warmste jaar ooit, maar de gevoelstemperatuur was behoorlijk koud. Met de verzoening tussen Cuba en Amerika zou het laatste symbool van de Koude Oorlog begraven zijn. Hoezo begraven? De Koude Oorlog is overal springlevend, tussen continenten, landen en religies, tussen de mensen. Hoogste tijd om te ontdooien.

OSCAR VAN DEN BOOGAARD

Wie durft te wensen voor een betere wereld? De meeste mensen menen uit ervaring te mogen veronderstellen dat zoiets een naïeve droom is. Je zou de wereld toch niet kunnen veranderen. Het komt hen wel zeer goed uit want het betekent dat ze zich er niet voor hoeven in te zetten. Het bestaan is voor hen slechts een kwestie van je eigen vege lijf redden. Ze denken gemakzuchtig: mijn eigen leven is al ingewikkeld en tijdrovend genoeg en slokt alle aandacht op. De openbare wereld is voor deze mensen niet iets wat ze delen met anderen maar iets ijskouds, duisters en onbestemds dat hen omgeeft en insluit. Liever binnen blijven.

In zijn jaarlijkse kerstboodschap riep paus Franciscus op tot meer geduld, nabijheid en tederheid in de wereld. Zijn gedachten gingen in het bijzonder uit naar de strijdende partijen in Oekraïne en de terreurbeweging Islamitische Staat.

Bravo Franciscus! Zoveel kracht! Een paus moet zeggen wat staatshoofden en politici niet durven zeggen. Of niet kunnen denken. Hij moet de man zijn die zich boven alle naties verheft en menselijkheid hoog in het vaandel draagt. Naastenliefde en compassie zijn begrippen die in de openbare wereld met uitsterven zijn bedreigd.

Franciscus is een verzoener van wereldconflicten. De Nobelprijs voor de Vrede is hij waardig. Geen woorden, maar daden. In plaats van godsvrucht te prevelen, heeft hij het afgelopen jaar zijn contacten met Cubaanse bisschoppen en Amerikaanse toppolitici gebruikt om Cuba en de Verenigde Staten te overhalen tot geheime onderhandelingen in Vaticaanstad. Dat is pas actie! Hij kreeg de Amerikaanse ontwikkelingswerker Alan Gross na jarenlange hechtenis vrij. En de kers op de taart: vorige week lieten Washington en Havana weten dat zij na een halve eeuw 'ijstijd' weer diplomatieke betrekkingen willen aanknopen. Misschien smelt het ijs, maar de Koude Oorlog duurt overal voort, in steeds nieuwe gedaantes, en dringt de poriën van mens en dier binnen.

Tederheid, dat zou ik uit de mond van Obama willen horen, en die van Poetin en Merkel, van Michel en De Wever. Tederheid, niet zwoel en fluisterend maar met de vuist op tafel. TEDERHEID, now we're talking. Het 21ste eeuwse gebod! Niks zoetsappigs of softs aan. Tederheid is hardcore! Het betekent dat je het masker van je moet laten afvallen, dat je diep in je ziel moet laten kijken, ophouden de schuld bij de ander te leggen. Tederheid betekent tijd nemen, luisteren, ontvankelijk zijn, samen twijfelen, nieuwsgierig zijn, je vooroordelen laten varen, maar ook actie, improvisatie en engagement! Een écht stoere mens durft teder te zijn! De kus van de twee cowboys in Ang Lee's film Brokeback Mountain!

Oscar van den Boogaard. Beeld Bas Bogaerts
Oscar van den Boogaard.Beeld Bas Bogaerts

2014 was het zoveelste grimmige jaar in de wereldgeschiedenis. Terwijl we massaal de Eerste Wereldoorlog herdachten, en daar een romantisch genot aan ontleenden, ging de oorlog her en der in de wereld gewoon door. De annexatie van de Krim, de oorlog in Oost-Oekraïne, de afschuwelijke moordmachine van IS, de burgeroorlog in Syrië. Donald Tusk, de nieuwe voorzitter van de Europese Raad, heeft gezegd dat Europa weer vijanden heeft, buiten, vooral in het oosten, maar ook, daarbinnen. De populisten die in Europa een vijand zien omdat het gastvrij is.

De onverdraagzaamheid neemt overal toe. Wanneer populisten niet tolerant zijn, is dat nog te begrijpen, omdat wij ervan durven uitgaan dat ze kansarm en lager opgeleid zijn, maar als zogenaamd weldenkende mensen onverdraagzaam worden is dat gevaarlijk. Zelfs hier binnen onze eigen gelederen. Als studenten in hun eerste jaar niet meer mogen buizen is dat een variatie op onverdraagzaamheid. Het betekent dat er niet meer getwijfeld mag worden, niet meer gezocht.

Jonge mensen worden verondersteld te weten waarvoor ze kiezen. Een ingeslagen weg dient helemaal te worden afgelegd. Betekent jong zijn niet juist 'niet weten wat je wil' en is dat niet juist iets uiterst zinvol? Wanneer cultuur voortdurend door bezuinigingen bedreigd wordt en zich steeds moet verantwoorden is dat onverdraagzaamheid. Snoeien is mogelijk, maar het liefst door een goeie tuinman die weet wat hij doet en in goed overleg.

De grimmigheid slaat overal toe. Luister maar naar het sterk gepolariseerde debat over de regering-Michel. Het is helemaal geen debat. Het is een non-dialoog van botte bijlen. Er wordt geroepen dat de regering een aanslag is op de welvaartsstaat. En dat besparen onmenselijk is. Er wordt gerept over onevenwichtige uitgaven, gebruld om evenwichtige belastingen. Stop! Zit samen, praat, overleg, neem vooral de tijd. Het is zo'n precieze klus.

Over een paar dagen begint een nieuw jaar. Opnieuw beginnen, met goede voornemens, of juist zonder omdat ervaring leert dat voornemens toch niet veel effect hebben. Een nieuwe agenda, een nieuw belastingjaar, weer een jaar ouder worden. Toch is dat opnieuw beginnen iets belangrijks, we kunnen niet met de last van het verleden in het moment leven. We moeten onbevangen durven zijn (maar niet onbezonnen), we moeten open blijven staan. Dat kun je niet als je krom van devotie loopt of gebukt gaat onder schulden.

Misschien moeten we niet streven naar grote politieke veranderingen. Het is een kwestie van een beetje links en een beetje rechts. Een beetje trekken en duwen. Niets hemelbestormends. Als het maar werkt. Politiek zou maatwerk moeten zijn.

En 2015 wordt waarschijnlijk meer van hetzelfde. Ik denk aan de woorden van de wijze oude man. Tijd bestaat niet. De Eerste Wereldoorlog is vandaag. "Aan de Oostkaai in het West-Vlaamse Ieper is deze middag een obus tot ontploffing gekomen. Daarbij lieten twee personen het leven. Twee anderen raakten gewond. Een van hen is zwaargewond." Het zou een berichtje kunnen zijn uit 1915 maar het was gewoon 19 maart 2014. Alles is aanwezig in het hier en nu. Ook het verleden en de toekomst. Bewaar uw kranten goed. Ze zijn ook over honderd jaar nog de krant van vandaag.

Wanneer u zich verzoend heeft met uzelf moet u zich verzoenen met de onverzoenlijkheid in de wereld. U moet pragmatisch denken en het leed van de wereld niet op uw schouders dragen. Afstandelijke betrokkenheid. In uw eigen kracht blijven staan en handelen waar u kan. En vooral zelfstandig blijven denken.

Lees deel één hier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234