Zaterdag 08/08/2020

OpinieSepp Tyvaert

Een dag zonder belediging, racisme en doodsbedreiging is helaas voor mij een dag niet gewerkt

Sepp TyvaertBeeld rv

Sepp Tyvaert social media manager van Open Vld en kernbestuurslid bij Jong Vld. Hij schrijft in eigen naam. 

Ja, het was weer van dat. Een aantal transmigranten, onder wie ook kinderen, waren in de Noordzee beland nadat hun gammel bootje kapseisde. Een vreselijk lot dat je niemand toewenst, zou je denken. Tot er op de sociale media een reeks grove racistische commentaren kwamen. De teneur: laat die profiteurs maar verdrinken.

Hoe klein deze groep mensen ook is, het is verontrustend dat er landgenoten zijn die andere mensen een ijskoude verdrinkingsdood toewensen. Wel ben ik verbaasd dat men zo verbaasd is over deze racistische commentaren: ik zie ze helaas elke dag. Een dag zonder beledigingen, ranzig racisme en doodsbedreigingen is voor mij - op de communicatiedienst van een politieke partij - een dag niet gewerkt. Mijn professioneel leven zou er een stuk aangenamer op worden als we deze mensen een celstraf tot een jaar en een boete tot 8.000 euro opleggen, wat de huidige strafmaat hiervoor is. Toch wil ik een lans breken tégen de vervolging van racistische uitlatingen, zowel om principiële als om pragmatische redenen.

Het principieel argument kon u misschien al raden: de vrijheid van meningsuiting. Zoals de meeste mensenrechten is dit recht weliswaar niet absoluut. Het kan ingeperkt worden. In sommige gevallen zou het van dodelijk idealisme getuigen om dat niet te doen, wanneer mensen andere mensen aanzetten tot geweld. Niets doen wanneer iemand mensen oproept om een aanslag te plegen, zou in het belang van de veiligheid onaanvaardbaar zijn.

Het is belangrijk dat we slechts uitzonderlijk inperkingen op mensenrechten in het leven roepen. Want een ‘hellend vlak’ dreigt: door te veel inperkingen op het recht toe te staan, wordt het recht uitgehold. In België is het al lang verboden om de holocaust te ontkennen. Veel recenter werd het ook strafbaar om seksistische en racistische meningen te uiten. Als ik de - goed bedoelde - gretigheid zie waarmee parlementsleden nu voor extra maatregelen pleiten, dan vrees ik dat we ons al op dit hellend vlak bevinden.

Uiteraard zijn negationisme, seksisme en racisme walgelijke meningsuitingen. Ik zal er niet rouwig om zijn wanneer dergelijke haatpredikers eens het deksel op de neus krijgen. Maar in onze liberale democratie moeten we soms gemakkelijke oplossingen overslaan om hogere principes te beschermen. Want op welke grond verbieden we eigenlijk deze meningsuitingen? Omdat ze ontzettend kwetsend zijn? Verbied dan ook maar beledigingen ten aanzien van geloofsovertuigingen of mensen met rost haar. Omdat haatcommentaren, ook als ze niet expliciet oproepen tot geweld, toch mensen daartoe kunnen aanzetten? Verbied dan maar ook liederen in voetbalstadia, die stimuleren wekelijks radicale supporters om geweld te plegen. Ik trek het op flessen, maar deze voorbeelden illustreren hoe één goed bedoelde inperking de deur opent voor tal van andere.

Mijn tweede argument tegen de strafrechtelijke vervolging van haatcommentaren is pragmatischer: ik denk dat het averechts werkt. Wanneer je iemand bestraft voor een onaanvaardbare uitspraak, leidt dat er vaak toe dat die persoon zich nog feller afzet tegen de samenleving die hem of haar met het vingertje wijst. De overtuiging van het eigen gelijk zal net sterker worden. Een uiting daarvan is de gekende repliek: ‘Wij mogen niets zeggen of ze noemen ons een racist.’ Je riskeert hen ook tot martelaars te maken. De geldboete is vervelend, maar een selfie met Dries Van Langenhove later word je zowaar de held van de voetbalkantine. “Eindelijk iemand die zijn mond open durft te doen!”

Verwerpelijke meningsuitingen verbieden is een zwaktebod. In een verlichte samenleving als de onze is de rede ons sterkste wapen. Het is niet moeilijk om uitspraken die zó achterlijk zijn met krachtige argumenten te weerleggen en de auteur ervan op zijn of haar plaats te zetten. In de eerste plaats is dat een taak voor politici, opiniemakers en de media. Joël De Ceulaer gaf in deze krant alvast een goede aanzet. Maar dit is ook een verantwoordelijkheid van elke burger. Want sociale controle werkt. We kennen allemaal die ene nonkel die op sociale media allerhande nonsens vertelt, maar aan de familietafel tot inkeer komt na een genuanceerd gesprek. Dat lukt des te beter wanneer je de tijd neemt om naar de achterliggende frustraties te luisteren, want die zijn vaak wél terecht.

Laten we stoppen met wegkijken. We staan zuchtend, geërgerd, maar oogluikend toe dat onze samenleving ruwer wordt. Nochtans zijn wij, de redelijke mensen, veruit in de meerderheid. Maar we trekken onze mond niet genoeg open. Daarom een warme oproep aan alle lezers van dit stuk: neem elke dag vijf minuten de tijd om één positieve commentaar op de sociale media achter te laten. Of om een haatcommentaar met nuance te weerleggen. Als we dat doen, zal onze samenleving opnieuw wat warmer worden. En terloops mijn job nog aangenamer. Waarvoor dank!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234