Dinsdag 05/07/2022
Maarten Rabaey. Beeld DM
Maarten Rabaey.Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

Een Capitol Hill-moment is ook in Brussel niet langer ondenkbaar

Maarten Rabaey is journalist.

Maarten Rabaey

Een jaar na de bestorming van Capitol Hill door aanhangers van Donald Trump regent het in de VS terechte waarschuwingen dat de Amerikaanse democratie nog altijd in gevaar is. Dit is voor ons geen exotisch gebeuren. Ook wij moeten ons hoeden voor demagogen die burgers bewust tegen elkaar opzetten, met een groeiend risico op politiek geweld.

Het is ongezien dat een zittend Amerikaans president moet waarschuwen dat de verkozen instellingen die hij leidt nog steeds ondergraven worden door een voorganger. “De woede en waanzin die we op deze plek hebben gezien, zijn niet weggeëbd”, zei Joe Biden donderdag voor het Congres. Kort nadien verspreidde ex-president Trump berichten waarin hij de ‘grote leugen’ van zijn verkiezingsnederlaag nog eens in de verf zette, ook al gaven rechtbanken hem ongelijk.

Het zorgwekkende is dat volgens een CBS-peiling een meerderheid van de Republikeinen nog steeds gelooft dat Biden onrechtmatig is verkozen. Liefst 47 procent beschouwt de aanval van 6 januari 2021 als een ‘daad van patriottisme’. Een Washington Post-peiling toonde aan dat een op de drie Amerikanen, 40 procent Republikeinen en 23 procent Democraten, geloven dat geweld tegen de overheid gerechtvaardigd is ‘in sommige omstandigheden’. In een land waar wapens breed verspreid en vrij te koop zijn, lijkt dat een recept voor nieuw geweld tegen de overheid en burgers onderling. De tussentijdse Congres-verkiezingen van eind dit jaar zullen niet alleen om zitjes gaan, maar ook over de vraag of verkiezingen vreedzaam kunnen verlopen.

In een interview met deze krant zegt fascisme-onderzoeker Daniël Knegt dat de groeiende inmenging van gewapende milities in de Amerikaanse politiek parallellen vertoont met de fascistische milities die in de jaren twintig van vorige eeuw hier, met behulp van knokploegen, klassieke partijen van de macht verdrongen. Hij merkt dat Amerikaanse rechtsextremisten almaar openlijker fascistische symbolen uit Europa uitdragen en contacten hebben met geloofsgenoten hier.

Dit is dus geen ver-van-ons-bedshow. Onze Europese democratieën staan eveneens voor een weerbaarheidstest. De groeiende frustraties met de covidpandemie leidden hier in België, maar ook in Nederland en Frankrijk, al tot soms gewelddadige betogingen. Daar verschenen ook groepen zoals Feniks en Schild en Vrienden, die volgens onderzoeker Knegt duidelijk fascistische kenmerken vertonen maar om electorale redenen gedoogd worden als subcultuur van Vlaams Belang.

Elke politicus die onze democratie genegen is, staat voor een belangrijke uitdaging. Ze moeten met ontevreden kiezers ernstig in dialoog gaan voordat demagogen, of buitenlandse agitatoren, hen aanzetten tot geweld. Zo niet is een Capitol Hill-moment ook in Brussel, of elders in Europa, niet langer ondenkbaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234