Donderdag 05/08/2021
null Beeld DM
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Een ambtenaar als zondebok in de PFOS-affaire komt veel politici wel bijzonder goed uit

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

Behalve tot een gezondheidsschandaal is de PFOS-affaire stilaan uitgegroeid tot een politieke crisis. Politieke verantwoordelijkheid bepalen levert zelden een verheffend spektakel op. Als in een Mexican stand-off staan ook in deze affaire alle betrokken administraties en politici nu met het wapen op elkaar gericht. Wie eerst schiet, wordt ook beschoten. Fraai is het niet. Maar dit onderzoek is wel van fundamenteel belang om te begrijpen hoe fouten gemaakt worden. En om lessen te trekken om in de toekomst beter te doen.

Wat zeker is: de Vlaamse regering maakt geen te beste beurt. Ze erft dit schandaal van haar voorgangers maar dat is amper een excuus, want de vorige coalitie droeg dezelfde kleuren en voorkeuren. De regering-Jambon lijdt. Leiden lukt vooralsnog minder goed.

Eerder al speelde de oprichting van een onderzoekscommissie over het schandaal de fragiele coalitie uit elkaar. Nu lijkt de commissie juist een reddingsboei te worden voor de veelgeplaagde meerderheid om het tempo te drukken, in de hoop dat niemand nog geïnteresseerd is op het moment dat conclusies gemaakt kunnen worden. Elke lastige vraag wordt afgeblokt, een beetje zoals bewindslieden conflicten oplossen door werkgroepen op te richten.

Toch wordt het lastig om de vervelende vragen te blijven ontwijken. Als een ‘affaire’ of schandaal zich ontrolt, is het vaak zoeken en tasten naar de zogenaamde smoking gun, het bewijs dat er iets mispeuterd is. In dit verhaal ligt de smoking gun eigenlijk open en bloot op tafel. Vier jaar geleden zijn er rapporten gemaakt die op zijn minst mochten aanzetten tot bezorgdheid. Toch is beslist om de omwonenden niet in te lichten over de risico’s. Hoe kan dat?

Als een hete aardappel gaat de verantwoordelijkheid nu razendsnel van de ene in de andere hand over. Ministers, burgemeesters, partijleiders,... allemaal proberen ze de schuldvraag zo ver mogelijk van zich af te duwen. Op dit moment lijkt de zwartepiet te liggen bij afvalstoffenmaatschappij Ovam. Het moet gezegd: uit wat we nu weten komt een organisatie naar voor die de bureaucratische vraag of de juiste dienst wel betrokken is belangrijker lijkt te vinden dan de zorg om de volksgezondheid. Toch komt een ambtenaar aanduiden als zondebok veel politici toevallig ook wel bijzonder goed uit.

Dat geldt in de eerste plaats voor toenmalig voogdijminister Joke Schauvliege (CD&V). Maar bijvoorbeeld ook N-VA telt met de toenmalige minister van Mobiliteit, de burgemeester van Antwerpen of de bevoegde Antwerpse schepen nogal wat zwaargewichten in het dossier. Ook die hadden mogelijk meer kunnen doen om de volksgezondheid te vrijwaren. Kijk naar de verzameling betrokken bestuurders en je ziet een röntgenfoto van de Vlaamse politiek-economische machten. Met al die zwaargewichten rond tafel is het iets te makkelijk om de schuld te schuiven in de nek van ambtenaren die moeten zwijgen.

Lees ook:

Handige bliksemafleider of verantwoordelijk? Hoe dan ook hangt het ontslag van OVAM-topvrouw in de lucht

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234