Zaterdag 04/07/2020
Onlangs werd een passagier hardhandig uit een United Airlines-toestel gezet. Kan niet, vindt De Grauwe. "Economy-passagiers worden afgestraft."Beeld rv

column

Economy-passagiers worden steeds vaker als tweederangsburgers in de lucht behandeld

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Stel je voor: je hebt een ticket gekocht voor een voetbalmatch met gereserveerde zitplaats. Je neemt plaats in het stadium en wacht vol spanning op de spelers. Plots komen drie politieagenten op je afgestormd en sleuren je van je stoel om plaats te maken voor een familielid van een van de spelers. Je wordt het stadion uit geschopt.

Dat is in essentie wat verleden week gebeurde met een passagier op een vlucht van United Airlines. Een passagier die niets misdaan had, tenzij een zitje op het vliegtuig in te nemen waarvoor hij betaald had. Hij werd met ongemene brutaliteit van het vliegtuig geschopt.

De reactie op dit voorval was vooral ingegeven door de brutaliteit waarmee de politie een onschuldige passagier behandelde. Het geeft aanleiding tot een aantal vragen over de manier waarop de luchtvaartindustrie zich de laatste decennia georganiseerd heeft.

Er is ten eerste het fenomeen van overboeking. Vermits niet alle passagiers opdagen voor de vlucht, verkopen luchtvaartmaatschappijen meer tickets dan er stoelen zijn om zeker te zijn dat het vliegtuig vol raakt. Dat betekent uiteraard dat, als er meer passagiers verschijnen dan verwacht, een aantal onder hen geen plaats zullen hebben op het vliegtuig.

Het is merkwaardig dat de meeste overheden zo'n praktijk als rechtmatig beschouwen. Nochtans gaat het om een contractbreuk die we in de meeste andere markten niet zouden accepteren (bijvoorbeeld in voetbalstadions). Wanneer consumenten hebben een betaald voor een bepaalde dienst, dan hebben ze het recht dat die dienst wordt geleverd. Alleen bij overmacht aanvaarden we een uitzondering op dit individueel eigendomsrecht. In de luchtvaartindustrie geldt dat principe blijkbaar niet. De praktijk van overboeking kan immers niet gerechtvaardigd worden door overmacht, vermits de luchtvaartmaatschappijen die overmacht zelf creëren.

Paul De Grauwe.Beeld Tim Dirven

De verschillende overheden hebben weliswaar regels ingevoerd die de rechten van de passagiers moeten beschermen. Ook de Europese Unie: luchtvaartmaatschappijen moeten passagiers met een rechtmatig ticket financieel compenseren als ze geen plaats meer vinden op het vliegtuig. Die compensatie is duidelijk onvoldoende hoog. Het bewijs hiervan wordt geleverd door het feit dat overboeking nog altijd systematisch wordt toegepast.

Het uitgangspunt van de regelgeving zou moeten zijn dat overboeking een onrechtmatige aantasting is van het eigendomsrecht van de passagiers. Zo'n praktijk moet ofwel verboden worden, of zodanig financieel gesanctioneerd worden dat ze niet meer winstgevend is voor de luchtvaartmaatschappijen. Het is eigenaardig dat de regelgevers die stap niet durven te zetten.

Beter dan de rest

Een tweede ontwikkeling in de luchtvaartindustrie is de ongemeen hoge ongelijkheid waarmee passagiers vandaag worden behandeld. De passagier die uit het United-vliegtuig werd gesleurd, kwam uit economy class. Nochtans zou het wel gemakkelijker geweest zijn om een business-passagier uit het vliegtuig te halen omdat daar meer plaats is tussen de zetels: de politieagenten hadden er met meer gemak hun wurggreep kunnen toepassen. Ze deden dat niet, omdat die passagier in de luchtvaartindustrie als een hoger wezen wordt beschouwd.

Je zou kunnen zeggen dat dit maar normaal is omdat de passagiers in business en in eerste klasse meer betalen dan de passagiers in economy. De verschillen in ticketprijzen zijn ongemeen groot geworden. Het is vandaag courant dat op trans-Atlantische vluchten een ticket in eerste klasse tienmaal meer kost dan het goedkoopste ticket in economy.

De verklaring voor dat verschijnsel is de ijdelheid van de mensen. Die ijdelheid wordt door de vliegtuigmaatschappijen handig uitgebuit. Die bieden dure tickets aan diegenen onder ons die zich beter wanen dan de rest, en die bereid zijn veel te betalen om hun superioriteit tentoon te spreiden. Dat brengt de vliegtuigmaatschappijen veel geld op. Veel meer dan wat de economy-passagiers ophoesten. Die worden meer en meer afgestraft door steeds engere zitplaatsen en dalende kwaliteit van het eten. Ze zijn vandaag tweederangsburgers geworden in de lucht. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234