Woensdag 29/01/2020

Opinie Maurits Vande Reyde

Dwing toegankelijkheid trein juridisch af: neem ze op in non-discriminatiewet

Maurits Vande Reyde. Beeld Photo News

Maurits Vande Reyde is Vlaams Parlementslid (Open Vld), schepen van toegankelijkheid in Diest. Hij heeft een zus met een beperking.

In 2020 kunnen mensen met een beperking niet zelfstandig de trein op. In 2050 is de kans groot dat dat nog steeds niet overal het geval is. Mensen met een beperking betalen in ons land de prijs van een falend toegankelijkheidsbeleid. Laten we toegankelijkheid opnemen in de non-discriminatie criteria.

Vanaf deze week rijden er nieuwe treinstellen van de NMBS op het spoor. Bent u met een rolstoel, ouder met buggy of gewoon moeilijk te been, dan zal u net als de voorbije anderhalve eeuw heel wat daadkracht aan de dag moeten leggen om erop te klauteren. De wagenhoogte van de spiksplinternieuwe M7-toestellen matcht immers niet met die van de perrons.

Voor mensen met een rolstoel is dat geen prettig nieuws. De komende 30 jaar zullen zij nog steeds 24 uur (!) op voorhand moeten reserveren voor een plek op de trein. Van dezelfde toestellen wordt in de lente van 2020 opnieuw een reeks aangekocht.

De woordvoerder van de NMBS noemde dit in reactie “nu eenmaal de realiteit”. Sta me toe om de realiteit te schetsen voor duizenden mensen met een beperking. Velen van hen zijn afhankelijk van het openbaar vervoer. Toegankelijkheid betekent voor hen dagelijkse vrijheid.

Zelfs als je over bovenmenselijke precisie beschikt om 24 uur op voorhand te bepalen op welke minuut je juist de trein gaat nemen, loopt het nog vaak mis. Niet doorgegeven, geen personeel beschikbaar. In mijn eigen stad Diest kom ik zo regelmatig een verweesde rolstoelganger tegen.

We betalen met z’n allen ongeveer 3 miljard euro aan de NMBS. Dat is meer dan dat er naar de zorgbudgetten voor mensen met een beperking gaat. Het is volstrekt ontoelaatbaar dat zo’n zwaar gesubsidieerd vervoersbedrijf diezelfde mensen aan hun lot overlaat

Bij eender welke keuze waren de nieuwe toestellen trouwens gedoemd te mislukken op vlak van toegankelijkheid. Perrons zijn in ons land immers onbegrijpelijk ondoordacht gebouwd met verschillende hoogten. Dat zal naar alle waarschijnlijkheid nog een volle eeuw en heel wat kosten vergen om helemaal recht te trekken.

Het openbaar vervoer is daarmee geen alleenstaand geval. Overal in Vlaanderen kom je als persoon met een beperking het resultaat tegen van het ontbreken van ook maar enige visie op integrale toegankelijkheid. Dat leidt ertoe dat naast stations ook vele openbare gebouwen, bushaltes en musea niet bereikbaar zijn voor een grote groep mensen.

De weinige regels die er zijn, worden nauwelijks nageleefd. Enkele maanden geleden bracht ik een onderzoek naar boven waaruit bleek dat de regels over toegankelijke gebouwen een maat voor niets zijn. Niemand die ze toepast, niemand die ertegen optreedt. “Waarom er dan kosten aan verspillen?” redeneren ontwerpers en bouwfirma’s.

Andere landen bewijzen dat het makkelijk anders kan. In Noorwegen en de Verenigde Staten is “Universeel Ontwerp”, het rekening houden met toegankelijkheid van iedereen vanaf de ontwerpfase, een mensenrecht. Juridisch afdwingbaar. Er wordt bij elk openbaar bouwwerk of dienst nagedacht hoe het toegankelijk is voor iedereen. Dat kost bij aanvang een klein tikje meer, Op lange termijn bespaart het de torenhoge miserie en kosten voor halfslachtige aanpassingen die we in Vlaanderen kennen.

Vergelijk het met brandveiligheid en energienormen. Waarom kan het simpele feit dat iedereen gebruik moet kunnen maken van openbare bouwwerken niet dezelfde waarde krijgen?

Een integrale aanpak naar het voorbeeld van Noorwegen’s Universeel Ontwerp-plan is daarom dringend nodig. Elke overheid en autonoom overheidsbedrijf heeft nu zijn eigen doelstellingen. Dat staat mooi in de powerpoint van het jaarverslag, maar heeft zonder algemene, overkoepelende visie geen enkel nut.

Daarnaast moet je toegankelijkheid ook juridisch afdwingbaar maken. In landen waar toegankelijkheid al decennia een prioriteit is, staat het ook ingeschreven in de non-discriminatiewet als grond voor gelijke behandeling. De logica zelve. Tijd om dat ook in ons land te doen.

Toegankelijkheid gaat over vrijheid. Het is hoog tijd dat we die voor iedereen garanderen. Hopelijk zal het treinstellen fiasco van 2020 daarmee voor onze kleinkinderen bekend staan als de start van een toegankelijk Vlaanderen voor iedereen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234