Zondag 15/12/2019
Linkse activisten betogen tegen de partij Alternative für Deutschland, die Merkel voor de rechter sleept wegens 'mensenhandel'. Beeld GETTY

Column

Duitsland is hopeloos verdeeld: gevangen tussen 'Wir schaffen das' en 'Wir schaffen uns ab'

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever en schrijver. Zijn wissel-column met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

"Bist du total bescheuert?", vroeg de vrouw aan de volledig in het zwart gehulde jongen, die de groen geverfde bles voor zijn ogen weghaalde. Ze zei het alsof ze oprecht bekommerd was om zijn mentale welzijn. Een paar meter verder vloog een plastic afscheidingshek door de lucht.

Hij had haar net verteld waarom ze betoogden. Of beter: tegenbetoogden. Want ze omsingelden met een kleine duizend man de demonstranten die het ontslag van Merkel eisten. Hij declameerde zijn programma aan de passanten: geen mens is illegaal, geen grenzen, geen Duitsland.

Mijn wederhelft keek geamuseerd toe vanop de stoep. Zij beschouwt die opstootjes als onze uitstapjes in Berlijn. Haar toeristische gids zijn de stickers op de lantaarnpalen in Friedrichshain: 'Waar moeten we nu weer tegen zijn?'

Sinds Fichte en Hegel er neerstreken, brandt de ideologische lamp in Berlijn. En dat merk je aan de stad. Nergens is het volledige ideologische spectrum zo nadrukkelijk aanwezig in het straatbeeld als in Berlijn. Men kijkt ook al lang niet meer op van een rel meer of minder.

Maar dit keer ging het dieper dan de talloze autonome en radicale clubs die de stad huisvest. Dat afgeluisterd gesprek vatte zowat de toestand van de Duitse natie samen: hopeloos verdeeld. De ene helft ziet een unieke kans om de historische schuld af te kopen, de andere helft denkt dat ze het spoor volledig bijster zijn.

Die tweedeling over het morele schuldgevoel sluimert al lang. De 'weg met ons'-mentaliteit is in Duitsland nooit ver weg. Het leger voert er bijvoorbeeld momenteel een imagocampagne met als kernboodschap dat je tegen hen kunt zijn. Alleen ligt de breuklijn nu open en gaapt iedereen in de afgrond.

Joachim Pohlmann. Beeld Wouter Van Vooren

Deze zomer was ik in München, waar ik op een avond de Duitse krimi Polizeiruf 110 ging bekijken op een megascherm in een circustent. Eerst was het nog de Tagesschau, het Duitse journaal, die berichtte over het geweld onder de vluchtelingen in de asielcentra en de extreemrechtse aanvallen op die centra. Iedereen in de circustent zag een probleem. Niemand durfde het te benoemen.

De aflevering van Polizeiruf 110 zelf, handelde over de vader van hoofdcommissaris Bukow, die een mensensmokkelaar bleek te zijn. Als Bukow hem daarover hardhandig ondervroeg, was hij zo vriendelijk om de boodschap even uit te spellen: "Toen ik mensen uit de DDR smokkelde was ik een held, nu ben ik een misdadiger."

Het ongemakkelijk geschuifel op plastic terrasstoelen overstemde haast het geluid dat uit de boxen kwam. Dat was een paar weken voor Merkel haar epic fail beging, het station van München overrompeld werd en een Beierse SPD-politica in tranen uitbrak omdat ze het niet meer aankonden.

Nog steeds zit Duitsland ongemakkelijk op die terrasstoel te schuifelen. Gevangen tussen de 'Wir schaffen das' van Angela Merkel en de 'Wir schaffen uns ab' van Thilo Sarrazin. En dat geweifel leidt tot verlamming en hypocrisie. Push backs naar Turkije, dat kan niet. Turkije in ruil voor een zak geld vragen om pull backs te doen, dat kan dan weer wel.

Duitsers hebben een enorme veerkracht. Ze hebben in een eeuw één keizerrijk, twee dictaturen en drie republieken doorstaan. Ze hebben twee wereldoorlogen geïnitieerd en verloren, een onnoembare misdaad begaan en de grootste economie van Europa gecreëerd. Ze zijn dader geweest, ze zijn slachtoffer geweest. Zij zijn uit elkaar gevallen en ze zijn weer herenigd. Nu staan ze op het punt om zichzelf op te heffen. En in het proces heel Europa mee te sleuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234