Donderdag 17/10/2019

Opinie

Dit stuk past niet in de kerstsfeer, ik weet het

Belgische special forces in actie bij de presentatie van het Europese defensiefonds. Beeld Bas Bogaerts

Sven Biscop is directeur van het programma 'Europa in de wereld' aan het Egmont Instituut en professor aan de Universiteit Gent.

Vanaf 20 januari heet Europa's voornaamste bondgenoot Donald Trump. Die dag legt hij de eed af als president. De olifant (het symbool van de Republikeinse partij) neemt de porseleinwinkel over. Dat vind ik nog de meest onrustwekkende van alle ontwikkelingen rondom ons.

En ik bén ongerust. Voor het eerst in mijn carrière vind ik het moeilijk om optimistisch te zijn over de wereldpolitiek in het komende jaar. Wanneer ik nu spreek over Europese strategie, valt de toon telkens somberder uit dan ik in gedachten had. Ondanks de humor die ik er altijd insteek ('ik weet niet meer waarover het ging, maar 't was om te lachen', zei een toehoorder me ooit achteraf). Is het de leeftijd? In 1998 schreef ik aan de UGent mijn thesis over Europese defensie. Sindsdien schrijf ik eigenlijk elk jaar hetzelfde artikel. Helaas niet omwille van het goede academische devies "met twee artikels en een schaar, is gauw het derde klaar" (professoren worden nu eenmaal geacht veelschrijvers te zijn), maar vooral omdat het gewoon niet vooruitgaat. Er is nog altijd geen geïntegreerde defensie of gemeenschappelijke strategie.

Beeld rv

Sinds de zomer hebben we wel grote verklaringen gehoord over een 'Europees leger'. Maar blijkbaar zouden al die beleidsmakers liever mijn job hebben: ze spreken en schrijven er alleen graag over. Er zijn weinig redenen om te geloven dat Europa eensgezind het hoofd zal bieden aan wat er rondom ons gebeurt. Niet zozeer omdat we niet kunnen (al zijn er genoeg obstakels, zoals de brexitonderhandelingen en verkiezingen in Frankrijk en Duitsland). Maar vooral omdat we niet willen. Diep in hun hart blijven de meeste nationale leiders ervan overtuigd dat hun land zich wel alleen zal redden. Misschien toch eens een boek lezen.

Over de '10-jaar-regel', bijvoorbeeld. In 1919 besloot de Britse regering dat er de komende 10 jaar geen grote oorlog zou zijn, dus kon een beperkt defensiebudget volstaan. Elk volgend jaar werd die horizon automatisch een jaar opgeschoven, los van wat er in de wereld gebeurde, zodat het VK zichzelf ontwapende. Tot de Britten, midden de jaren 30, inzagen dat een grote bedreiging in de komende 10 jaar net heel waarschijnlijk was geworden en zich herbewapenden - gelukkig voor Europa.

Vandaag houdt Europa opnieuw vast aan een '10-jaar-regel'. Een logische inkrimping van de defensie-uitgaven na de Koude Oorlog is verworden tot een blind vertrouwen dat onze veiligheidsomgeving te eeuwigen dage stabiel zal blijven. Resultaat: denk de VS weg uit de NAVO en wat overblijft lijkt erg op het Belgisch leger van 1940. Veel volk, weinig moderne uitrusting, geen leiderschap. Met een leger uit de Eerste Wereldoorlog win je de Tweede Wereldoorlog niet. Zijn we dat vergeten?

Wanneer iedereen weet wat Poetin gaat blijven doen en niemand weet wat Trump gaat doen, is het dan niet hoog tijd dat Europa zich herpakt? Zich, durf ik het zeggen, herbewapent? Het past niet in de kerstsfeer, ik weet het. Het klinkt zo dramatisch dat ik zelf weer begin te twijfelen. Maar er staat thuis geen stal onder de kerstboom (een boom ook niet, eigenlijk) en ik geloof niet in mirakels. Als Europa veiligheid wil, zal het zichzelf moeten beveiligen.

De EU-28 moeten geen anderhalf miljoen mensen (!) blijven betalen om een uniform te dragen. Maar we hebben veel meer echte capaciteit nodig: minder maar jonge en goed opgeleide mensen, met de nieuwste uitrusting. Landen moeten ook onbruikbare uitrusting durven schrappen (er zijn in Europa bijvoorbeeld luchtmachten die alleen boven het eigen grondgebied kunnen vliegen). Bovenal: dat is alleen betaal- én werkbaar als we de nationale legers echt integreren.

Ik zal wel blijven schrijven over Europese defensie. Maar kunnen onze politieke leiders het nu gewoon dóén?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234