Vrijdag 23/08/2019

Opinie

Dit is het moment om te praten over het VN-migratiepact

Mark Elchardus Beeld Bob Van Mol

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en opiniemaker bij De Morgen

Hoewel ik op een aantal punten van mening verschil met Rik Van de Walle over de interpretatie van het Global Compact for Migration (GCM) ben ik het volmondig met hem eens dat het stof biedt voor debat. Dit moet gevoerd vooraleer België het GCM goedkeurt, niet nadien.

Minstens vier vragen zijn aan de orde. 1) Welke algemene aanpak van illegale migratie wordt gekozen? 2) Kan het GCM het doel dat het zich stelt bereiken met de aanbevelingen die het formuleert? 3) Moet de tekst niet evenwichtiger en minder vooringenomen zijn? 4) Kunnen alle landen die het ondertekenen worden beschouwd als betrouwbare partners voor een dergelijke afspraak?

1) Een eerste keuze die we moeten maken is die tussen een beleid dat illegale migratie radicaal ontmoedigt en het beleid dat het GCM voorstelt en is gericht op het verminderen van illegale migratie en haar negatieve gevolgen. Ik ben voorstander van radicale ontmoediging, omdat dit me de enige manier lijkt om te vermijden dat mensen een vaak mensonterende tocht ondernemen waarop zij worden uitgebuit, de vrouwen verkracht, de kinderen misbruikt, velen sterven en de overlevenden ondergedoken leven in Europa of elders. Illegale migratie is slecht voor alle betrokken partijen. Het stemt een economie af op mensensmokkel, stuwt schaarse middelen naar die bedrijfstak, ten nadele van andere investeringen die meer kans bieden op duurzame ontwikkeling. Het houdt het risico in Europa sociaal en politiek te ontwrichten.

Een ontmoedigingsbeleid moet steunen op positieve en negatieve incentives. Het wegnemen van de oorzaken van illegale migratie, het scheppen van kanalen voor legale migratie, het bieden van alternatieven voor mensen die de tocht willen ondernemen, maar ook een betere grensbewaking, de mogelijkheid illegale migranten in gesloten centra te houden, zo kort mogelijk maar lang genoeg om te verhinderen dat ze in de illegaliteit verdwijnen, geen gezinshereniging van mensen die illegaal de grens overschrijden, sanctionering van landen die zich onvoldoende inspannen om te verhinderen dat zogeheten transitmigranten hun land doorkruisen voor een volgende illegale grensoverschrijding, het strafbaar stellen van het gebruik van de diensten van mensensmokkelaars, het beschouwen van alle hulp bij illegale grensoverschrijding als mensensmokkel, de mogelijkheid illegale migranten terug te sturen naar een land vanwaaruit zij Europa hebben bereikt als zij zich oorspronkelijk vrijwillig naar dat land hebben begeven, en effectieve, bindende afspraken met landen van herkomst om hun burgers terug te nemen. Zelfs over dat laatste is het GCM bijzonder vaag. Meer dan de bestaande regel dat landen eigen burgers niet arbitrair de toegang mogen ontzeggen, zullen de ondertekenaars niet in handen krijgen.

Het GCM kiest niet voor een radicaal ontmoedigingsbeleid, maar voor een verminderen van illegale migratie. Is dat een keuze die door de Belgische bevolking wordt gesteund? Vindt die een meerderheid in het parlement?

2) Terwijl het GCM kiest voor het verminderen van illegale migratie, vraagt het landen zich te verbinden tot het implementeren van aanbevelingen die dat doel geenszins dienen, maar illegale migratie veeleer vergemakkelijken. De voorstanders van het GCM moeten duidelijk maken hoe de geformuleerde aanbevelingen het mogelijk maken de illegale migratie effectief te verminderen en op welke termijn. Kunnen zij dat niet op een overtuigende manier, dan moet deze versie van het migratie-akkoord niet worden goedgekeurd.

3) Het is wenselijk dat er uiteindelijk een tekst komt zonder wetenschappelijk onverantwoorde uitspraken, die expliciet respect toont voor de vrije meningsuiting en de onafhankelijkheid van wetenschappelijk onderzoek en media. Een tekst ook waarin het perspectief en de belangen van de migratie-ontvangende bevolkingen zijn plaats krijgt. Een tekst die minder vooringenomen is.

4) Er moet ten slotte ook worden gekeken naar de landen die ondertekenen. Het GCM vraagt terecht respect voor de mensenrechten van de migranten. Kan dat dan worden ondertekend door landen die zelfs de mensenrechten van hun eigen burgers niet respecteren? Dezelfde vraag stelt zich in verband met gendergelijkheid. Het GCM pleit daarvoor, terecht, maar het zal blijkbaar worden goedgekeurd door landen waar van gendergelijkheid geen sprake is, waar vrouwen worden onderdrukt. Dit wettigt wantrouwen. Is het aldus scheep gaan met landen die mensenrechten noch gendergelijkheid respecteren niet een manier om een eenrichtingsmigratie op te zetten, zonder mogelijkheid tot terugkeer van illegale migranten? Dit verdient verduidelijking. Een globaal migratie-akkoord moet volgens mij inhouden dat illegale migranten altijd mogen worden teruggestuurd naar alle landen die het pact goedkeuren.

Onze premier wordt in Europese kringen niet hoog ingeschat. Hij zou zijn reputatie dienen door democratisch over het GCM te beslissen. Laat de parlementairen na een grondig debat, los van partijdiscipline, naar eer en geweten stemmen. De huidige tekst van het akkoord afwijzen is overigens geen ramp. Men kan best nog een jaar werken aan een beter akkoord. De enige keer dat een Belgisch politicus wereldwijd respect en bewondering afdwong, was toen Paul Magnette (PS) niet slaafs CETA goedkeurde. Rechtop staan als democraten, daar komt het op aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden