Donderdag 19/09/2019

Opinie

Dit is geen vrolijke nieuwjaarsbrief

Beeld AFP

Tessa Vermeiren is ex-hoofdredacteur van Knack weekend.

Zullen we het ooit bekijken als een historisch jaar, een scharnier, een kantelpunt?

Het heeft er de aard naar. De oorlog is niet meer ver weg. Het geweld heeft onze voordeur ingebeukt. IS heeft de oorlog verklaard aan onze manier van leven. Vrijheid, blijheid het bevalt hen niet. We hadden moeten beseffen dat dit er aan kwam maar we hebben onze kop in het zand gestoken. Niet in het stuivende, vluchtige woestijnzand, maar in de harde Vlaamse klei die symbool staat voor vastigheid en onvergankelijkheid. Wat is er nog over van onze vastigheid en onvergankelijkheid?

Ikzelf heb definitief mijn geïdealiseerde kijk op het Midden-Oosten en de moslimwereld begraven. Dat heeft moeite gekost. Als mens van goede wil heb ik decennialang empathisch gekeken naar die manier van leven en denken. Ik heb - onbewust misschien - alle tekenen miskend die er waren, die ik nochtans moet hebben genoteerd tijdens mijn vele reizen in de Arabische wereld. De onvrijheid van vrouwen, de harde dominantie van mannen, het oog om oog, tand om tand, het onwrikbare geloof in zogenaamd heilige boeken, het afwijzen van wetenschap. Met schaamte moet ik erkennen dat mijn blik versluierd werd door nood aan exotisme, ginder en hier.

Zeer lang heb ik gedacht dat een osmose van twee culturen vooruitgang brengt, maar wat ik heb gezien en ervaren is een groeiende eilandvorming. Lang wilde ik niet geloven dat we evolueerden naar ijsbergen die elkaar kil zouden voorbij drijven in de nacht van de geschiedenis. Erger nog, dat we met de rug naar elkaar zouden gaan staan, overtuigd van het eigen gelijk. Of nog erger: dat het zou ontaarden in een oorlog die brutaal gebruikmaakt van wat eigen is aan de westerse maatschappij van de eenentwintigste eeuw, de grenzeloze communicatie tussen mensen. Een oorlog die religie, waarvan men alle heil beweert te verwachten, verbindt met het meest crapuleuze misdaadmilieu.

Dit was geen 31 december als alle andere. Ik kijk naar boodschappen van vrienden die vanuit hun eigen veilige cocon positieve nieuwjaarswensen de wereld in sturen. Hoe overtuigd zijn ze van hun eigen kracht en weerbaarheid? Voor mij lijkt het op fluiten in het donker.

Tessa Vermeiren. Beeld rv

Ik ben er niet gerust in dat 2016 een jaar wordt waarin we ons kunnen terugtrekken in dat cocon van huiselijkheid, vertrouwen en vriendschap. Hoewel dat is wat we meer dan ooit nodig zullen hebben: stilte, warmte, tederheid, troost.

Hoe blijf je een mens onder de mensen in harde tijden als deze? Met respect voor de andere misschien, terwijl je toch de zo nodige lijn in het zand trekt en die waarden blijft verdedigen die essentieel zijn voor het in stand houden van ons maatschappijmodel: vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid. Geïnspireerd door humanisme, al dan niet ondersteund door een religie.

Vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid. Het mogen geen loze woorden zijn. Daarom wil ik me blijven inspannen om de dialoog met vrienden die anders denken dan ik over het leven, die een god nodig hebben, te blijven aangaan. In wederzijdsheid weliswaar. Liefde en respect moeten van beide kanten komen. Alleen dat humanisme kan de basis zijn voor samenleven. Voor de wetten die het samenleven regeren. Samenleven kan alleen als men zich een 'medemens' toont, in wederkerigheid. De inspiratie van waaruit de medemenselijkheid komt is individueel en privé, en dat moet ook zo blijven.

Dit is geen vrolijke nieuwjaarsbrief. Maar bij alle angst die 2015 bracht, wil ik toch op zoek gaan naar een sprankeltje hoop. Verwachtend dat ik bij nabije en verre vrienden evenveel zal vinden. Alleen op die manier kunnen we de angst overwinnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234