Vrijdag 30/07/2021
null Beeld DM
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Dit gezondheidsschandaal – en het is een schandaal – is zeer Vlaams: de kernvraag is van een kinderlijke eenvoud

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

De totstandkoming van de PFOS-onderzoekscommissie in het Vlaams Parlement was een tikje onconventioneel, met een minister die haar eigen regering verraste met de suggestie en een parlementaire meerderheid die eerst niet wist of ze daar nu voor of tegen moest zijn. Maar het is goed en nuttig dat de commissie er komt.

Moeilijk hoeven de commissieleden het zichzelf niet eens te maken. De kernvraag in het parlementaire onderzoek is van een kinderlijke eenvoud. Hoe kan het dat het minstens vier jaar geduurd heeft voor de overheid – in dit geval: de Vlaamse regering – haar bevolking gewaarschuwd heeft voor ernstige gezondheidsrisico’s? Vier jaar, inderdaad. Zo oud is het rapport met de conclusie dat mensen best geen eieren eten uit de omgeving van de vervuilende 3M-fabriek in Zwijndrecht. De waarschuwing aan de bevolking vertrok vorige week.

De eigenlijke tijdslijn is veel langer. Al in 2003 stopte 3M op eigen initiatief met de productie van PFOS. We nemen aan dat dat niet was uit liefdadigheid. In 2004 worden de eerste parlementaire vragen gesteld, in 2008 zijn er alarmerende onderzoeken over ernstige vervuiling. Maar blijkbaar is er nooit een hoge ambtenaar, een kabinetsadviseur of een minister geweest die dacht: ‘Tiens, misschien is het toch interessant om de omwonenden te waarschuwen.’

En hier wordt de eenvoudige vraag een vervelende vraag: hoe is dit in godsnaam mogelijk? Het is een vervelende vraag voor de leiding van bouwheer Lantis. De politiek, en dus de namens het soevereine volk benoemde raad van bestuur, zag al die alarmsignalen passeren maar dacht enkel aan de voortgang van de Oosterweel-werkzaamheden, inclusief geheime dading. Gezondheidsrisico’s waren nooit een bezorgdheid.

Het is ook een vervelende vraag voor de Vlaamse afvalmaatschappij Ovam. Wanneer klinken de alarmbellen wel luid genoeg voor deze administratie opdat zij in actie komt? En het is zeer zeker ook een vervelende vraag voor de bevoegde ministers in de vorige Vlaamse regering, Joke Schauvliege (Milieu, CD&V) en Ben Weyts (N-VA, Mobiliteit). Hadden zij niet kunnen of moeten handelen?

Dit gezondheidsschandaal – en het is een schandaal – is een zeer Vlaams schandaal. Het is het schandaal van een bestuurscultuur waarin aansprakelijkheid en voorzorg opgeofferd worden voor efficiëntie en privatisering. En het is het schandaal van een denktrant waarin milieuproblemen enkel een jammerlijke kostenpost in een excel-bestand zijn en geen reële gezondheidsrisico’s.

Een nieuw evenwicht dringt zich op tussen economische vooruitgang enerzijds en milieu en gezondheid anderzijds. Dat is ook het verhaal van de strijd tegen klimaatopwarming, van stikstof- en andere milieukwesties. Een antwoord op de vraag waar dat evenwicht ligt, overstijgt de thematiek van deze onderzoekscommissie. Maar het dient wel dringend gevonden te worden, willen we niet van schandaal naar schandaal blijven sukkelen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234