Maandag 18/11/2019

Opinie

Dit, beste Yasmien Naciri, is waarom velen de islam aanvoelen als een bedreiging

Archiefbeeld. Beeld Photo News

Koen Tanghe is postdoctoraal onderzoeker in de geschiedenis en de filosofie van de levenswetenschappen (UGent).

In een opmerkelijk opiniestukje (Zelfs liggend onder een laagje Vlaamse klei voelt een moslim aan als een bedreiging, DM 13/9) klaagde Yasmien Naciri onlangs het jarenlang bakkeleien over de Mechelse begraafplaats voor moslims aan (Belgisch compromis op Mechelse begraafplaats, DM 9/9). Het zou een teken zijn van islamofobie, net zoals het feit dat "een significant deel van de Vlamingen huivert bij deze tegemoetkoming aan de moslimgemeenschap." Met die realiteit neemt ze naar eigen zeggen geen genoegen.

Heeft dat al dan niet "significante deel" van de Vlamingen gelijk om te huiveren bij de idee van Vlaamse begraafplaatsen die enigszins tegemoet komen aan de voorschriften van de islam? Op het eerste zicht niet. Sommige gemeenten voorzien trouwens ook aparte begraafplaatsen voor joden (voor een eeuwige concessie moeten ze echter uitwijken naar Nederlandse privébegraafplaatsen). Al zijn er evengoed gemeenten die van geen aparte begrafenisplaatsen voor specifieke geloofsgroepen willen weten. Bovendien is het een compromis, in die zin dat niet alle islamitische begrafenisvoorschriften gevolgd worden (moslims mogen bijvoorbeeld in principe niet begraven worden in dezelfde grond als kafir of 'ongelovigen'). Voor zover de laatste wensen van moslims ingewilligd kunnen worden binnen het kader van de Belgische wetgeving op begraafplaatsen, waarom zouden we dat dan niet doen? Het zou geïnterpreteerd kunnen worden als 'mislamie' of 'mislamisme': het haten van de islam (van het Griekse 'misos', haat en 'misein', haten). En toch. Hoe onschuldig de moslimbegraafplaatsen op zich ook moge zijn, toch kunnen ze geïnterpreteerd worden als een teken aan een minder onschuldige wand.

Volgens het PEW onderzoekscentrum (pewresearch.org) was in 2010 5.9% van de Belgische bevolking moslim. Het voorziet dat dit percentage in de loop van de komende drie decennia ongeveer zal verdubbelen. Maar dat was natuurlijk voor de recente piek in de chronische vluchtelingencrisis. Niemand die het zeker weet, maar het is heel goed mogelijk dat de Vlaamse moslimpopulatie binnen een aantal decennia al 20 procent van de totale Vlaamse bevolking zal uitmaken. Voor steden als Brussel en Antwerpen impliceert dit wellicht dat een meerderheid van de bevolking moslim wordt (in 2010 was, volgens het vermelde onderzoek, 15 tot 25 procent van de Brusselse bevolking moslim). Kortom: waar we ons nu al met allesbehalve ongeschonden tenen in de wereld van de islam bevinden, zullen we er binnen onafzienbare tijd wellicht met één voet of misschien zelfs met één been in staan.

Of zal het veeleer aanvoelen als wegzinken? Niemand die het met zekerheid kan zeggen: we weten niet hoe de Vlaamse en Europese islam zal evolueren. Volgens gecontesteerd maar allesbehalve weerlegd onderzoek van Ruud Koopmans is meer dan de helft van de moslims in België fundamentalist. Zal dat percentage stijgen of dalen? Het valt verder ook op dat zelfs nogal wat jonge en ogenschijnlijk minder fundamentalistische moslims nu al behoorlijk militant om niet te zeggen arrogant uit de hoek komen. De Marokkaans-Nederlands cabaretier, film- en documentairemaker Salaheddine Benchikhi (35), bijvoorbeeld, stelt in een recent interview in NRC Handelsblad (We zijn er. Wen er maar aan. 9/6) dat hij (en hij niet alleen) een islamitische middelbare school wil in Amsterdam en gebedsruimten in alle scholen en ziekenhuizen. Hij vindt dat het volstaat dat moslims de Nederlandse taal leren en werken. Het is verder vooral de autochtone gemeenschap die zich moet aanpassen aan moslims ('Soumission'). Anderen willen absoluut dat dieren onverdoofd gekeeld worden, klagen aan dat katholieken wel mogen oproepen tot het gebed en moslims niet, eisen in organisaties aparte communicatiekanalen voor vrouwen en mannen, etc.

Er is niet de minste reden om te geloven dat de lijst van deze islamitische eisen in de toekomst korter zal worden of dat de druk om toe te geven zal verminderen. En dan heb ik het nog niet over een mogelijke toename van islamitisch geweld tegenover ongelovigen, moslims die de verkeerde versie van de islam aanhangen, of, zoals nu al sporadisch gebeurt, autochtone meisjes en vrouwen die islamitische kledingvoorschriften niet naleven.

Men probeert het hele debat hierover te smoren door het in een moralistisch verdomhokje te duwen, een klassieke en beproefde techniek. Meer bepaald met behulp van de beruchte term 'islamofobie' (met de connotatie van mislamisme). Onzin natuurlijk. De meeste Vlamingen lijken mij alvast niet bang van de mainstream islam an sich, laat staan dat ze die zouden haten. Er is ook geen enkel probleem met een bescheiden, modern-Europese beleving en invulling van de islam, een islam die niet altijd en overal en tot in de dood toe, met duizend en één al dan niet benepen en enggeestige regeltjes en voorschriften, de eigen verheven collectieve identiteit benadrukt en opdringt.

Waar we wel zeer beducht voor zijn, is dat het publieke Vlaamse leven in de loop van de komende decennia steeds meer doordrongen raakt van een in onze ogen archaïsche, verkrampte en vaak polariserende religieuze doctrine (of van een orthodoxe interpretatie ervan). Wat we onder geen beding willen meemaken, is dat de Abrahamitische leer die ons 1.500 jaar in een ijzeren houdgreep hield maar nu ligt te zieltogen in haar lege kerken en kathedralen, terug oprijst. Niet als een moderne feniks, maar veeleer in een pre-moderne gedaante, een gedaante die sterk geneigd is het primaat van de neutrale staat en natie (en publieke ruimte) zoveel mogelijk voor zichzelf op te eisen.

Dat, beste Yasmien Naciri, is de reden waarom velen zelfs een vredelievende islam aanvoelen als een potentiële bedreiging en waarom veel Vlamingen, waaronder misschien ook progressieve moslims, de beslissing om in Mechelen een moslimbegraafplaats te voorzien toch net iets minder vanzelfsprekend vinden dan U zou willen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234