Zondag 26/09/2021

OpinieLien Vande Kerkhof

Dirk Bracke, de bezieler van mijn honger naar meer verhalen

Jeugdschrijver Dirk Bracke wordt woensdag begraven. Hij werd 68 jaar. Beeld Illias Teirlinck
Jeugdschrijver Dirk Bracke wordt woensdag begraven. Hij werd 68 jaar.Beeld Illias Teirlinck

Lien Vande Kerkhof is freelancejournalist.

“Hoezo lezen is saai?”, vroeg ik aan mijn nieuwbakken klasgenoot uit 1AD. Ik dook met mijn neus in mijn boekentas om er het engelenhuis uit te vissen. “Probeer dit eens”, raadde ik het letterschuwe meisje aan. “Een boek over seks, tienerprostitutie en drugs. Goed spul. Het boek, hè.”

Ik was elf toen ik de overstap maakte van Marc de Bel naar Dirk Bracke. Op een zwoele zomeravond op het strand van Oostduinkerke zei ik de zusjes Kriegel en Blinker vaarwel, en verschoof mijn aandacht van apenstreken en vlinderkriebels naar drugsverslaafde jongeren, verkrachtingen, aids, incest, straatbendes en kindermishandeling. Als dreumes verslond ik boeken bij de vleet en was ik ’s avonds niet te houden. Ik las in bed langer dan ik mocht, en werd daarvoor op tijd en stond door mijn ouders berispt.

Maar in het zesde leerjaar veranderde het akkefietje om mijn brandende nachtlamp plots in een veldslag. Ik kon niet slapen voor ik wist of de Marokkaanse Touria door haar broers betrapt zou worden zonder hoofddoek terwijl ze onverschrokken aan haar sigaret trok. De adrenaline pompte door mijn lijf toen bij tiener Ben de diagnose seropositief werd vastgesteld. En nadat de 15-jarige Marie-Evelyne slachtoffer werd van een groepsverkrachting, naar aanleiding van een afrekening tussen Brusselse bendes, moest ik verder lezen tot ik een zin vond die mij enigszins hoopvol stemde.

Er was geen stoppen aan. Het aan-uitspelletje met het licht wanneer de plinten van de trap verraderlijk onder de voeten van mijn ouders kraakten, in combinatie met het werk van Dirk Bracke, bezorgde mij slapeloze nachten.

Legers vol snotneuzen

Meer dan vijftien jaar na het lezen van mijn eerste Bracke laat de auteur nog steeds een onuitwisbare indruk op mij na. Hij opende deuren van personages die zomaar mijn buren konden zijn, alleen had ik nooit de moed om door het raam te gluren. De beste man gidste me door wijken in dit land waarvan ik het bestaan nooit had durven vermoeden en hij nam me zelfs mee op reis overzee. Ik leerde over Manilla en Noord-Oeganda, plekken op de aardkloot waar meisjes geen clitoris mogen hebben, legers vol snotneuzen volkeren afslachten en kindhoertjes oude geilaards behagen. Mijn onbezorgde kersenpit maakte overuren en mijn hart bonsde bij elke plottwist baldadig in mijn keel. Wat een voorrecht dat ik tot dan niet wist dat de wereld onrechtvaardig was. Als er al zoiets bestaat als een mierzoete kinderbubbel, had Dirk Bracke die voorgoed doorprikt.

Vandaag wordt hij herdacht als de man die niet-lezers aan het lezen kreeg, en dat is een beschrijving om te koesteren. In vergelijking met Oorlogswinter en Het parfum, vaste klassiekers op de verplichte literatuurlijst, vonden veel leerlingen zijn schrijfsels een verademing. Hoewel de gratis boekverslagen op scholieren.com volop in opmars waren, en leraren Nederlands voorgoed hun gezag verspeelden, lieten pieterige lettermietjes de hulp van het internet eenmalig links liggen. Straks doet het geen pijn meer, Het uur nul en Black waren altijd uitgeleend in de bieb, en werden in één ruk uitgelezen.

Mokerslag

Maar zijn rol als auteur die piepjonge boekenwurmen naar een hoger niveau wist te tillen is niet minder beduidend. Nog meer dan van die pieterige lettermietjes, was Dirk Bracke van ons. Mijn vriendinnen en ik promoveerden zijn oeuvre prompt tot dé gespreksstof van het middagdebat op de speelplaats. We gingen op zoek naar gelijkaardige auteurs maar vonden die niet. Het werk van Carry Slee ging ook over seks en drugs, maar klonk te Hollands en te hups. Dus er zat vaak niks anders op dan aftellen naar een vers geschreven exemplaar. We werden ouder, verlangden naar boeken waarin de realiteit even ongezouten stond neergepend, en begonnen onbevreesd aan De vliegeraar en Norwegian Wood.

Het nieuws dat de 67-jarige Dirk Bracke zijn pen in februari voorgoed zou opbergen omdat zijn gezondheid te wensen overliet was intriest. Zijn overlijdensbericht kwam vorige week dan ook aan als een mokerslag. Aanstaande woensdag wordt hij in beperkte kring begraven, en op mijn bureautje zal een kaars branden. Ik wil hem bedanken voor de stempel die hij op mijn jeugd heeft gedrukt, en op die van vele anderen. Noem hem gerust de schepper van mijn verontwaardiging. De bezieler van mijn honger naar meer verhalen. Een held.

Ps: Tenslotte nog het bewijs dat zijn profilering als auteur die niet-lezers aan het lezen kreeg te kort door de bocht is: dat leesschuwe meisje uit 1AD meisje vindt lezen nog altijd saai.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234