Dinsdag 15/10/2019

Opinie Nick Meynen e.a.

Deze drie radicale hervormingen zijn belangrijker dan economische groei

‘De opstand van de gele hesjes toont dat je geen extra belastingen op vervuiling kunt heffen als je geen eerlijke herverdeling organiseert’, aldus Meynen. Beeld Dimitri Berlanger

Nick Meynen is actief bij het European Environmental Bureau en auteur van Frontlijnen. Een reis langs de achterkant van de wereldeconomie. Hij is samen met Kate Raworth, auteur van het boek Donut Economie en vele anderen initiatiefnemer van deze open brief.

In de straten van Europa hoor je nog echo’s van schreeuwen om verandering van systeem, niet van klimaat. Greta Thunberg zei aan Jean-Claude Juncker, de Europese Commissie-voorzitter, dat hij niet met haar, maar met experts moet praten.

Wij zijn systeemverandering-experts uit de academische wereld en het maatschappelijk middenveld die voortbouwen op wat een groep van 238 wetenschappers en 90.000 burgers in 40 media vroegen: stop de verwoestende groei-afhankelijkheid van Europa. We stellen een positief plan voor een duurzame economie zonder groei van het bruto nationaal product (bnp) voor.

Laat ons een kat een kat noemen. Alles wat we momenteel doen verhindert niet dat de drievoudige crisis van klimaatverandering, uitsterving van soorten en stijgende ongelijkheid escaleert. In Science was een groep wetenschappers duidelijk: “De huidige maatregelen om het klimaat en de biosfeer te beschermen zijn diep ontoereikend”.

Het goede nieuws is dat de wil om te veranderen er is. Een grote peiling in heel Europa toonde aan dat voor een meerderheid van de Europeanen het milieu een prioriteit is, zelfs als die ten koste gaat van economische groei. Wij stellen zeker drie radicale hervormingen voor die belangrijker zijn dan economische groei. Ze zijn alle drie urgent, nodig, mogelijk, gewenst en met een groot potentieel qua impact.

1. Onttroon de bnp-koning, kroon de welzijnskoningin

Mensen willen floreren op een florerende planeet. Wie alles in functie van het bruto nationaal product (bnp) stelt, offert steeds meer mensen en de levende wereld op diens altaar.

Welzijn zonder bnp-groei is mogelijk. De huidige bnp-groei duwt zowel mensen als de planeet naar een burn-out. Bhutan en Nieuw-Zeeland laten zien dat streven naar welzijn in harmonie met de natuur kan. Daarom zou het stabiliteits- en groeipact een duurzaamheids- en welzijnspact moeten zijn. We raden beleidsmakers aan om een directoraat-generaal, ministerie en schepenambt voor welzijn en toekomstige generaties op te richten. Transformeer de Europese slogan ‘Banen, groei en investeringen’ in ‘Welzijn, banen en duurzaamheid’.

2. Van belastingparadijzen voor een elite naar eerlijke herverdeling voor iedereen

De opstand van de gele hesjes toont dat je geen extra belastingen op vervuiling kunt heffen als je geen eerlijke herverdeling organiseert. Verschuif tegelijk belasting van werk naar vervuiling én rijkdom en stop met foute subsidies aan fossiele brandstoffen.

Sinds de jaren 70 daalden de belastingvoeten op de allerhoogste inkomstenschijf in veel landen van rond de 90 procent naar 50 procent en minder. Het gevolg was een snel stijgende ongelijkheid en daarmee verbonden gevoel van onrechtvaardigheid. Maak belastingen weer eerlijk. Sluit de achterpoorten naar belastingparadijzen, herstel het belastingtarief op de allerhoogste inkomstenschijf naar minimum 80 procent. Hef belastingen op vervuiling aan de bron en herverdeel dit aan lage en midden-inkomens. Hef een belasting op vliegreizen en spendeer het aan beter en (quasi) gratis openbaar vervoer. Zet subsidies ter ondersteuning van overmatig gebruik van uitputbare hulpbronnen meteen stop. Stimuleer het gebruik van gerecycleerde materialen fiscaal Dat brengt ons bij een derde en vaak vergeten luik van de transitie.

3. Efficiënte producten zijn goed, sufficiënte oplossingen zijn beter

Efficiëntiewinsten in de productieketen zijn goed, maar niet genoeg. We moeten niet méér efficiënte producten verkopen, we hebben minder en langlevende producten nodig. Sommige bedrijven verkopen de dienst om licht te hebben in plaats van lampen en keren zo de prikkel om van geplande veroudering naar langdurige producten. Zo’n product-diensteneconomie verdient ondersteuning. Implementeer ook zero-waste-strategieën op alle bestuursniveaus met uitgebreide verantwoordelijk voor producenten van afval. Verlaag de btw op arbeidsintensieve diensten zoals reparaties. Kortom: evolueer van een efficiëntie- naar een sufficiëntiebeleid en maak zo een duurzame levensstijl de norm.

Deze brief heeft ruim 200 ondertekenaars onder wie professor Brent Bleys (UGent), Dr. Federico Demaria, Prof Kate Pickett en Dr. Jason Hickel. De volledige lijst ondertekenaars en dezelfde brief in 14 talen leest u hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234