Zaterdag 23/10/2021
Nadia Nsayi. Beeld DM/Bart Hebben
Nadia Nsayi.Beeld DM/Bart Hebben

OpinieNadia Nsayi

Deze dag, 30 juni, staat symbool voor de dekolonisatie

Nadia Nsayi is politicologe en auteur van ‘Dochter van de dekolonisatie’.

Jaarlijks denk ik op 30 juni aan Congo. Vorig jaar was het een speciale herdenking. In België ging die dag niet onopgemerkt voorbij. Naar aanleiding van de 60ste verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid haalde een brief van koning Filip de voorpagina van het nieuws. De vorst betuigde zijn spijt voor de misdaden onder de Belgische kolonisatie in Congo en benadrukte het belang om in het reine te komen met dat verleden.

Tijdens mijn recente audiëntie bij de koning noemde ik zijn historische woorden een moedige stap in een zeer gespannen sfeer. Die spanning was te wijten aan het protest na de dood van George Floyd in de Verenigde Staten. Ik zag voor het eerst in België duizenden burgers een vuist maken tegen onrecht. Het protest veranderde bitter weinig aan het politiegeweld of het institutioneel racisme, maar het gaf wel meer ruimte aan dekoloniseren in de Belgische samenleving, een proces dat ons dwingt om kolonisatie kritisch te bekijken en stappen te zetten rond meer gelijkwaardigheid en herstel.

Vandaag beschikken lokale besturen in Vlaanderen over een handleiding om om te gaan met koloniale verwijzingen in het straatbeeld. Recentelijk opende de federale regering de deur om Congo weer wettelijk eigenaar te maken van roofkunst bewaard in het AfricaMuseum in Tervuren. Zelfs in media, het onderwijs en de ontwikkelingssector groeit het bewustzijn rond de dominantie van eurocentrische verhalen en perspectieven en rond de historisch gegroeide machtspositie van Europa op de kap van de uitbuiting van het globale Zuiden.

Parlementaire commissie

Als ik terugblik op het voorbije jaar, is voor mij een belangrijk dekoloniseringsinitiatief de oprichting in het parlement van de ‘bijzondere commissie belast met het onderzoek over Congo-Vrijstaat (1885-1908) en het Belgisch koloniaal verleden in Congo (1908-1960), Rwanda en Burundi (1919-1962), de impact hiervan en de gevolgen die hieraan dienen gegeven te worden’. Onder het voorzitterschap van Wouter De Vriendt (Groen) werd de commissie in juli 2020 geïnstalleerd. Vervolgens startte een groep van experts met de redactie van een eerste rapport. Ik heb de werkzaamheden van de commissie van nabij gevolgd, vele gesprekken gevoerd en suggesties gedaan.

Het is teleurstellend dat de commissie de kans heeft gemist om het rapport op de symbolische dag van 30 juni voor te stellen in het parlement. De vertaling is nog niet af, klinkt het. Maar is er wel een oprechte wil bij alle politieke partijen om de commissie echt te lanceren?

Het parlementair initiatief mag geen politiek gebeuren achter de schermen blijven. De commissie moet evolueren naar een evenement waarbij de brede maatschappij betrokken wordt. Creëer een gebruiksvriendelijke website met het mandaat van de commissie, de namen van de zeventien parlementsleden en informatie over de tien experts. Maak het expertenrapport toegankelijk in de drie landstalen en vat het samen voor het publiek. Laat tijdens de openbare hoorzittingen in het parlement niet enkel experts aan het woord maar ook ervaringsdeskundigen. De commissie heeft een publiekswerking nodig om de samenleving beter te informeren over de Belgische kolonisatie en te wijzen op hedendaagse erfenissen van dat verleden.

Meer dan 60 jaar na de onafhankelijkheid van Congo moet het parlement zijn wil tonen om in het kader van de commissie eerlijke en ongemakkelijke gesprekken te voeren die leiden tot sterke aanbevelingen voor de regering. En ik hoop dat een van die aanbevelingen is om een jaarlijkse Belgische Congodag te hebben. 30 juni is een nationale feestdag in Congo. Die dag zijn er ook activiteiten binnen de Belgisch-Congolese gemeenschap. Toch stel ik voor om de dag bekender te maken bij een groot publiek in België. Zo leren verschillende generaties dat 30 juni ook in de Belgische geschiedenis geen dag is als een ander.

De datum staat symbool voor dekolonisatie. Het dwingt ons om komaf te maken met de decennialange koloniale propaganda dat België gedreven werd door liefdadigheid om zwarten in Afrika te ‘beschaven’. De kern van het koloniaal systeem ging om verovering en bezetting, om plundering en uitbuiting, om ongelijke behandeling op basis van huidskleur. Om racisme dus. Congolezen hebben zich terecht tegen de Belgische kolonisatie verzet. De datum van 30 juni herinnert mij aan die Congolese emancipatiestrijd en de drang naar vrijheid, waardigheid en gerechtigheid. Een strijd die tot vandaag noodzakelijk blijft. Ook voor Congolezen in België.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234