Zaterdag 25/05/2019

Opinie

Denkt men nu echt nog steeds dat een materialistische consumptiecultuur tot meer vrijheid leidt?

Lieven Annemans. Beeld rv

Lieven Annemans is gezondheids- en gelukseconoom aan de UGent en titularis van de NN Leerstoel ‘Perspectieven op een gezond en gelukkig leven’.

Andreas Tirez trekt van leer tegen de bevindingen van het Nationaal Geluksonderzoek (DM 10/11). Jammer genoeg getuigt het artikel van enkele misverstanden.

Om te beginnen heeft de auteur blijkbaar niet goed begrepen dat onze analyses gebaseerd zijn op de zogenaamde ‘multivariate’ techniek, waarbij men van elke deelnemer verschillende kenmerken onderzoekt (zoals inkomen) en hun gezamenlijk verband nagaat met een bepaald fenomeen, hier de levenstevredenheid. 

Bij zo’n analyse dragen álle deelnemers bij aan het eindresultaat. Stel u voor dat de bevinding, met name dat de levenstevredenheid opnieuw licht daalt bij de hoogste inkomens, gebaseerd zou zijn op slechts een handvol waarnemingen, zoals Andreas suggereert. Onze analyses steunen op honderden, zelfs duizenden waarnemingen. 

Het gevonden verband was bovendien statistisch uiterst significant. Dit zijn weliswaar zeer complexe analyses en we doen ons best om de resultaten op een eenvoudige manier te communiceren, waardoor de technische details dreigen verloren te gaan. 

We maten overigens de levenstevredenheid – een veeleer cognitieve parameter – en niet het meer subjectieve ‘geluk’. Toegegeven, we hadden voor de meerwaardezoeker die details beter ter beschikking moeten stellen, zoals we bij vorige analyses deden. Maar bij twijfel, contacteer me in het vervolg a.u.b. rechtstreeks. We zullen steeds de nodige duiding geven.

Het is overigens frappant dat velen nogal vlot lijken voorbij te gaan aan onze belangrijkste vaststelling: 1 op de 5 Belgen heeft een netto genormaliseerd persoonlijk inkomen van minder dan 1.000 euro per maand. De meesten onder hen zijn niet verwonderlijk zeer ontevreden met hun leven. Vindt men dat zomaar aanvaardbaar? Ga je tegen die mensen zeggen dat ze maar beter hun best moeten doen om een goed leven te leiden? Ik leef zelf zeer goed, maar weet dat veel meer mensen het beter kunnen hebben dan dat ze het nu hebben, en ik wil me daar voor inzetten.

En dat brengt ons bij nog een ander misverstand. Ik heb met name de indruk – ik kan me vergissen – dat velen nog steeds niet begrepen hebben dat het nastreven van persoonlijk geluk (onder andere door steeds meer geld te verlangen wanneer men al genoeg heeft) zonder zich daarbij te bekommeren om anderen, een tragische dwaling is. Ik neem aan dat Andreas een grote aanhanger is van vrijheid. Wel, ik ook. Maar een materialistische consumptiecultuur leidt echt niet tot meer vrijheid. 

Het is net in een meer altruïstische maatschappij, met een betere inkomensverdeling, en met meer regels en afspraken, meer tijd voor elkaar, dat men minder geweld en criminaliteit ziet, en waar men meer echte vrijheid ervaart. Individueel geluk moet een gevolg zijn van collectief geluk. Ik verwijs graag naar het boek van Matthieu Ricard, Altruïsme, de kracht van compassie.

Ten slotte suggereert de auteur dat we geen geluksonderzoekers nodig hebben, maar belastingeconomen. Maar geluksonderzoekers (economen, psychologen, sociologen, biologen, filosofen…) moeten juist samenwerken met economen gespecialiseerd in inkomensherverdeling, met als uiteindelijk doel een betere verdeling te vinden die ons finaal allemaal een beter leven biedt én meer echte vrijheid geeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.