Maandag 08/08/2022

OpinieRoger Housen

Defensiespecialist Roger Housen: ‘Is Rusland wel echt aan het verliezen? Drie misvattingen over de oorlog’

Gewezen kolonel Roger Housen - Oekraïense militairen poseren bij een uitgebrande Russische tank in Boetsja. Beeld Thomas Sweertvaegher / Getty Images
Gewezen kolonel Roger Housen - Oekraïense militairen poseren bij een uitgebrande Russische tank in Boetsja.Beeld Thomas Sweertvaegher / Getty Images

Roger Housen is kolonel buiten dienst en defensiespecialist.

Redactie

De beschouwingen over de Oekraïne-oorlog evolueerden de voorbije zes weken tussen twee uitersten: vóór en tijdens de eerste dagen van de invasie gingen de meeste waarnemers ervan uit dat het Russisch leger over de Oekraïense strijdkrachten heen zou walsen en werd Poetin afgeschilderd als een briljant strateeg. Enkele weken later worden de Russische troepen als incompetent beschouwd en wordt van Poetin gezegd dat hij de pedalen volledig kwijt is.

“Rusland is nooit zo sterk als het lijkt en nooit zo zwak als het eruit ziet”, zei Bismarck al zo’n 150 jaar geleden. Het moet ons ertoe aanzetten om sommige van de analyses over de Oekraïne-oorlog eens kritisch te bekijken.

1. Rusland is deze oorlog aan het verliezen. Of niet?

Hoewel het duidelijk is dat het Russisch leger ondermaats presteert en dat de Oekraïense weerstand alle verwachtingen overtreft, is het voorbarig te stellen dat Rusland aan het verliezen is, zelfs met inachtneming van het fiasco van Kiev. Wanneer men de kaart van Oekraïne bij het begin van de invasie vergelijkt met die van vandaag, dan is het duidelijk dat de conflictlijn zich wezenlijk naar het westen verplaatst heeft. Rusland controleert nu tweeënhalf maal zoveel Oekraïens grondgebied als bij het begin van de oorlog.

Een belangrijke variabele is het aantal Russische gevechtsslachtoffers: het zou al ongeveer 10.000 bedragen. De geschiedenis van Rusland toont echter dat het weet hoe verliezen te absorberen, mislukkingen binnen de perken te houden, zich te herstellen en een effectievere strategie te vinden om zijn doelen alsnog te bereiken.

De recente militaire moeilijkheden van Rusland betekenen evenmin dat het deze oorlog zal verliezen. Het Kremlin is overgestapt van het streven naar regimeverandering op een strategie van het opleggen van kosten. Door Oekraïne steeds meer pijn en leed toe te brengen kan het in de komende weken en maanden alsnog de overwinning veiligstellen. Het zou ongetwijfeld een brutale, bloedige en uiteindelijk een pyrrusoverwinning zijn, maar het Russische leger heeft nog steeds de capaciteit om die te behalen.

Het beschikt nog over 200.000 beroepsmilitairen en evenveel dienstplichtigen die relatief snel vanuit Rusland ontplooid kunnen worden. De landmacht bezit nog 1.500 tanks die op korte termijn inzetbaar zijn en heeft er nog een 8.000-tal voorhanden in depots. Daarnaast kunnen vanuit Rusland nog 10.000 andere pantservoertuigen, 3.000 artilleriestukken, 600 vliegtuigen en 200 aanvalsheli’s naar het front overgebracht worden.

De munitievoorraden en stocks aan wisselstukken zijn bovendien groot genoeg om nog langer dan een jaar strijd te blijven voeren in dit tempo.

2. De sancties zijn doeltreffend. Of niet?

Poetin dacht dat hij een sanctiebestendig Fort Rusland kon bouwen door 650 miljard dollar aan offshore-reserves te vergaren. Die theorie heeft niet gewerkt. De economische aanval die het Westen ingezet heeft, doet pijn.

De Russische roebel en het bankwezen blijven echter tekenen van herstel vertonen na de eerste reeksen sancties, nu Moskou vertrouwt op de energie-export die een vloedgolf van harde valuta’s het land binnenbrengt en op de deviezencontrole om de economie gedeeltelijk te beschermen.

De dagelijkse kost van de oorlog wordt geraamd op 1 à 2 miljard dollar. Zelfs wanneer een groot deel van zijn oorlogskas niet bruikbaar is, kan Rusland het financieel nog gemakkelijk langer dan een half jaar volhouden met de strijd.

Het is dus moeilijk te beoordelen hoe de economische pijn de keuzes van Poetin zal beïnvloeden. De hamvraag is of hij zal concluderen dat de kosten van de voortzetting van de oorlog hoger zijn dan de baten, zodat hij de diplomatieke weg zal inslaan en minder zal aanvaarden dan hij had geëist. Op dit moment lijkt het onwaarschijnlijk dat dit snel zal gebeuren, ook al omdat de Russische bevolking in het verleden genoegzaam bewezen heeft zware opofferingen te willen en kunnen brengen.

Hoelang zal Europa daarenboven verenigd blijven tegen Poetin wanneer landen geconfronteerd worden met energietekorten, zeer hoge gasprijzen, verloren banen en de realiteit van het opvangen van nog eens miljoenen vluchtelingen?

3. De onderhandelingen zullen leiden tot een spoedig einde van de gevechten. Of niet?

Voor succesvolle onderhandelingen is het nodig dat de partijen overlappende ‘zones van overeenstemming’ hebben. In deze fase van de strijd hebben beide partijen hun posities versterkt en denken zij dat de tijd aan hun kant staat.

Zolang de prijs van oorlog niet als zwaarder wordt ervaren dan de prijs van concessies, lijkt het niet waarschijnlijk dat we spoedig een staakt-het-vuren of concrete onderhandelingen zullen zien.

Aangezien Poetin nu zo’n onbetwiste paria is geworden, is het daarenboven onwaarschijnlijk dat het leeuwendeel van de sancties opgeheven zal worden zolang hij aan de macht blijft, waardoor de hinderpalen voor een succesvol akkoord nog groter worden. Vrede sluiten zal dus een moeilijker klus blijken dan oorlog voeren.

Een vrede met Poetin zal hoe dan ook een gewapende vrede zijn. Misschien met een neutraal Oekraïne, maar in elk geval met een tot de tanden bewapende NAVO. Een warme vrede zit er voorlopig niet in. Het beste waar Europa met Poetin op kan hopen is een Koude Oorlog zonder veel ongelukken.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234