Maandag 10/08/2020

ColumnSaskia De Coster

De witte mens moet zich zelf emanciperen

Beeld DM

Saskia de Coster is schrijver van de romans Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Op zondagochtenden kwamen zwarte studenten uit het toenmalige Zaïre in onze verkaveling boekjes verkopen om hun studies te betalen. Iemand die onverwacht aanbelde was naar goede Vlaamse traditie sowieso verdacht. Ik mocht als kind de voordeur gaan opendoen. Daar stond dan een zwarte student, in een leeftijdsloze witteburgerplunje, met uitgestoken handen.

“Niet bang zijn”, zei de student meestal zodra hij me zag. Die openingszin maakte me razend, door een mengeling van kinderlijke stoerheid (‘ik ben nooit bang en toch anticipeer jij op mijn angst’) en ongemak over dit gruwelijke machtsspel. Ik was echt geen mini-Moeder Teresa maar gewoon een kind. Een kind is nog niet volledig vertrouwd met het machtssysteem en pikt sneller op wat niet klopt. Blijkbaar wist de zwarte man uit ervaring dat er een consensus bestaat bij witte mensen. Een zwarte huid roept angst op. Ik was misschien ook overstuur dat een volwassen zwarte man afhankelijk was van de machtswillekeur van een wit kind, dat hij zich niet klein genoeg kon maken om toch iets te mogen zeggen en wie weet zijn boekje verkocht te krijgen.

Die tijd lijkt allang voorbij, al vijfendertig jaar. Maar nederigheid ten opzichte van het systeem wordt nog steeds geëist van zwarte mensen. Mijn generatie, de veertigers, bepalen mee het beleid en het systeem. Wij zijn de mensen met macht. Wij maken deel uit van de overheid, wij zijn ook de politieagenten die identiteitscontroles uitvoeren, net iets meer bij gekleurde mensen, wij nemen de sollicitatiegesprekken af met net iets te duidelijke voorkeuren. Wij beroepen ons op alle mogelijke argumenten om ons machtsstreven toe te dekken. Als zonnekoningen houden we liefst vast aan door God gegeven voorrechten. De ontkenning is het gemak.

De zwarte Frances Tiafoe, die in de witte sport tennis aan de top staat, zegt: “Ik heb het gevoel dat ik iemand anders plaats inneem.” Een paar plaatsjes op de reservebank voor zwarten, dat tolereren wij witte mensen gerust. Het wordt moeilijker wanneer de witte dominantie wel eens verstoord kan raken. Black excellence, dat kan alleen maar ten koste van witte mensen gaan. Dat is de witte angst.

Het goede nieuws is wel dat een deel van ons eindelijk kwalijke tradities in vraag begint stellen. Er is onmiskenbaar wereldwijd momentum. Dankzij video-opnames wordt flagrant onrecht aan de kaak gesteld en gedeeld op social media. Zoals bij #MeToo zullen verschillende groepen ook spartelend willen terugkeren naar vroeger en drogredenen zoeken om de leugen te rechtvaardigen. Wat George Floyd wel of niet verkeerd deed, maakt geen ene moer uit. De witte mens die afhankelijk is van de zwarte en gekleurde mens om zijn macht te legitimeren en zijn identiteit te stutten, dat is de kern van ons probleem. De witte mens die wel een plaatsje kan opschuiven en best wel tolerant wil zijn maar een echt machtsevenwicht niet kan dulden, uit angst dat het ten koste van hemzelf gaat. De witte mens moet zich zelf emanciperen. En zijn waarde en identiteit in zichzelf gaan zoeken, niet door zich te verschuilen in een machtssysteem.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234