Dinsdag 19/11/2019

Standpunt

De Wever zegt dat hij ‘dit’ zal ‘opkuisen’. Ik geloof hem, maar het zal niet volstaan

Bart Eeckhout. Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur van De Morgen.

Behalve met de slachtoffers en doelwitten van de agressieve racistische, antisemitische, seksistische, homofobe smeerlapperij van Schild & Vrienden & co, heb ik ook te doen met een flink deel van de leden van de partij N-VA. Echt. Laat me dat even uitleggen.

De N-VA-leden met wie ik mededogen voel, zijn mensen die de partij destijds mee opgericht hebben. Mensen die de VU verlieten uit afkeer voor de mandatenhonger van hun partijgenoten en voor het verkwanselen van de Vlaamse Zaak, die zij oprecht hoogachten. 

Vlaams-nationalisten, flaminganten van stavast, die ook in hoge nood de sirenenzang van extreemrechts consequent onbeantwoord lieten.

Mensen die, ondanks alles, naar de elke zomer wat meer wegkwijnende IJzerbedevaart in Diksmuide bleven komen.

Mensen voor wie de Catalaanse Zaak geen welkom politiek afleidingsmanoeuvre is, maar een overtuiging van decennia. Net als de Baskische Zaak, de Bretonse, de Schotse, de Koerdische én de Palestijnse.

Mensen die vast ook weleens rechtse of conservatieve gedachten koesteren – waar natuurlijk ook niks mis mee is. Maar die toch vooral averechts redeneren: tegen de macht, tegen het systeem, tegen de verzuiling. Gewoon, uit principe.

Ruige taal

Uiteraard hebben zij enthousiast de spectaculaire, en nog niet beëindigde opgang van hun partij toegejuicht. Uiteraard hebben zij een diepe, blijvende adoratie voor de man die dat kunstje geflikt heeft: Bart De Wever.

Waar Wilfried Martens, Guy Verhofstadt of Yves Leterme faalden, slaagde Bart De Wever wel. Hij wist de behoudsgezinde, rechts-liberale grondstroom in Vlaanderen te verbinden met zijn nationalistische zijstroom. Onderweg schakelde hij ook nog eens extreemrechts uit als factor van politiek belang. Dat is en blijft een grote, historische verdienste.

Die staat nu op het spel.

Ook bij de stamboek-N-VA’ers wordt weleens gemopperd over de soms ruige taal bij partijtoppers. Maar “Theo is Theo” en “Bart wordt altijd verkeerd begrepen”. En dus passeerde veel, zo niet alles.

Gaandeweg raakten de rangen aangevuld met supporters van een extremer, exclusiever en minder democratisch rechts. Sommigen kwamen uit opportunisme, anderen juist uit overtuiging, gelokt door de gedachte dat vroeg of laat de daad bij het ruwe woord gevoegd zou worden. Terwijl de N-VA de politieke voordeur zo vakkundig sloot voor extreemrechts, glipten extremisten langs de achterdeur gewoon de partij binnen.

Daar moesten wel ongelukken van komen. Die zijn er nu. Van de jongelui die nu door Pano ontmaskerd zijn als potentieel gevaarlijk radicaliserende extremisten staan of stonden er een paar op N-VA-lijsten. Meerdere anderen zijn lid van partij en/of jongerenfiliaal. Het mag eigenlijk niemand verbazen.

En dus staat Bart De Wever vandaag opnieuw voor een historische opdracht. Ditmaal om de grens met het radicale, extreme rechts weer helder te trekken. Het is de keuze tussen het vrijwaren van de eigen erfenis en het risico een deel aanhang (en dus macht) te verliezen.

'Vuil genoeg'

Meneer De Wever zegt dat hij ‘dit’ zal ‘opkuisen’. Ik geloof hem en ik wens hem succes bij die operatie. Maar het zal niet volstaan.

Het zal niet volstaan om de partijkaart kapot te knippen van de individuen die zich domweg lieten betrappen. De N-VA-toppers zouden nu baat hebben bij een gewetensonderzoek. Zodat ze een antwoord vinden op de vraag waarom juist zij deze fans aantrekken, net zo goed als Vlaams Belang. 

Ik geef alvast, geheel vrijblijvend, mijn verklaring. De tactiek om altijd juist ‘vuil genoeg’ (ooit de woorden van VB’er Gerolf Annemans) te spelen brengt risico’s mee: wat als je almaar ranziger moet worden om ranzig genoeg te blijven? Wie vaak op het hondenfluitje blaast, moet niet verrast zijn als hij ook honden aantrekt.

In onze vrije, liberale democratie moet alles gedacht en zeer veel gezegd kunnen worden. Dat principe staat pal overeind. Voor een leidend politicus is er wel een verschil tussen ‘problemen benoemen’ en systematisch en veralgemenend de focus leggen op de problemen met telkens dezelfde specifieke ‘anderen’.

Meningen zijn vrij. Maar politici die consequent bepaalde meningen vertolken, moeten hun verantwoordelijkheid nemen als de gevolgen pijnlijk zichtbaar worden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234