Woensdag 17/07/2019
Beeld rv

De passie van Devos

De Wetstraat voert sinds 26 mei een degoutant spektakel op

Carl Devos is politicoloog (UGent). Zijn column verschijnt elke maandag in De Morgen.

De Wetstraat voert sinds 26 mei een degoutant spektakel op. Zo schabouwelijk de campagne voor de verkiezing, zo stuitend is wat erna volgde. Politici hebben de mokerslag van de verkiezingen niet of verkeerd begrepen. Eerder dan te antwoorden met oplossingen, moeten we het doen met talloze complexe beschouwingen over wie waar (niet) waarom (niet) met wie (niet) aan tafel wil.

In Vlaanderen verspeelt N-VA, in naam van het signaal en om federale redenen, kostbare tijd in plaatselijke rondjes met de fatsoenlijkere delegatie van de partij van Van Langenhove. N-VA en VB zijn (slechts) vier zetels verwijderd van een meerderheid in het Vlaams Parlement: welke motieven er ook achter die stemmen zitten, de V-formatie van hun vertegenwoordigers is ook federaal van tel. CD&V pleit dan weer voor ‘positief confederalisme’. Nog in 2010 wou Open Vld niet in een regering zonder staatshervorming, was confederalisme voor Alexander De Croo een eindstation, konden grote uitdagingen enkel zo aangepakt worden.

Marshallplan

Hoewel Wallonië al sinds het eerste Marshallplan van 2005 aan heropstanding werkt, geraakt de regio er ondanks vooruitgang – in bepaalde streken – niet bovenop. Op veel indicatoren, de werkzaamheidsgraad, starters, kinderen in werkloze gezinnen, scoort ze ondermaats. De middelen om dat volgens eigen inzichten aan te pakken drogen op. Onlangs was er in Franstalig België ongerustheid over de betaalbaarheid van de kinderbijslag. Dat kan allicht enkel via bijkomende schulden of besparingen. De Waalse schuld, tekende De Tijd op, bedraagt al 21 miljard op een budget van zo’n 13 miljard, de Vlaamse 25 miljard op een budget van 47 miljard. De jaarlijkse transfer vanuit de federale aan de Waalse overheid, 620 miljoen, neemt vanaf 2025 jaarlijks af en stopt in 2033. Wie wil vooruitzien, praat niet pas in 2024 voor het eerst over dat probleem. Maar dat mag (nog) niet.

In Vlaanderen is het leiderschap van veel partijen aangetast, ze houden zich tenminste aan discretie. De PS daarentegen is op drift, met een openlijke burgeroorlog aan de top. Het apparaat, weten kenners, struikelt. Na het afhaken van cdH en PTB moet ze met MR verder, maar de zwalpende PS wil dat nog even vermijden. De druk van links is minstens zo groot als die van rechts op de N-VA. Voor redelijkheid is het ‘te vroeg’.

Elio Di Rupo (PS), Raoul Hedebouw (PVDA - PTB), Peter Mertens (PVDA - PTB) en Paul Magnette(PS) tijdens de onderhandelingen vorige week. Beeld BELGA

De federale formatie lijkt een systemisch probleem geworden. Die van 2007, 2010, 2014 (en allicht 2019) behoren tot de langste uit onze geschiedenis. In 2014 werd strategisch regionaal snel gevormd, nu strategisch traag: altijd wegens het federale. Een lange lopende zaken kunnen we ons nu niet veroorloven. De huidige ontslagnemende regering heeft slechts 25 procent van de stemmen. Daarmee kan in oktober geen begroting worden gemaakt of brexit opgevangen. Automatische uitgaven in gezondheidszorg en pensioenen verhogen de gigaput van 10 miljard. Winter is still coming, en alle ramen en deuren staan nog open.

Indigo coalitie

Of er nu een appelblauwzeegroene, mauve of indigo coalitie komt, dat doet er minder toe dan het nu lijkt. Wat moet gebeuren is simpel, staat in veel Europese en andere rapporten. Dat er meer volk (langer) moet werken is onvermijdelijk en de oplossing voor minstens de helft van al onze problemen.

Op regionaal vlak is het gemakkelijker om een regering te vormen. Dat men er eens ernstig werk van maakt. Op federaal niveau, bepleit uw dienaar samen met partner in crime Geert Noels, kan een afspiegelingsregering met de regionale meerderheidspartijen gevormd worden. Gezien de gigantische uitdagingen is een meerderheid in beide taalgroepen cruciaal: PS en N-VA zijn aangewezen coalitiepartners. Hoe onvoorstelbaar dat ook lijkt, een akkoord tussen hen is niet onmogelijk. De PS toonde eerder te kunnen hervormen, het compassionate conservatism van N-VA is niet per se hardvochtig. Dat er zo rechts gestemd werd, kan genuanceerd worden, gezien de afstraffing van de Zweedse coalitie.

Dringend akkoord

Een akkoord is dringend, tegen midden oktober. Zelfs dan hebben maatregelen pas effect vanaf 2020, het structurele evenwicht moet uitgesteld worden. De regio’s moeten in deze cruciale hervormingen sterk betrokken worden. In dat akkoord moet – ondanks weerzin van N-VA tegen COSTA’s of Dialogen van Gemeenschap tot Gemeenschap, ondanks die (gespeelde) afkeer van de PS tegen staatshervormingen – afgesproken worden om in de komende jaren noodzakelijke institutionele hervormingen voor te bereiden. Bewoners willen niet dat het huis opengebroken wordt om muren of leidingen te versterken, architecten weten dat dat nu eenmaal moet gebeuren.

Ellenlange regeringsonderhandelingen zijn niet onvermijdelijk, ‘omdat dit nu eenmaal zo is in België’. We kunnen de cirkelredenering doorbreken. Dat is een kwestie van durven. Veel meer is het niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden