Zondag 08/12/2019

De waarde van het huwelijk en het gezin moeten voorop blijven staan

Beeld kos

René Stockman is generale overste van de Broeders van Liefde.

De open brief van bisschop Johan Bonny heeft onze aandacht voor de synode over het gezin aangescherpt. Het is voor een bisschop gedurfd een dergelijke brief te schrijven nog voor de synode een aanvang neemt.

Maar het helpt zeker gelovigen en ook anderen om dieper na te denken over zowel de synode als het thema. Natuurlijk, wanneer een bisschop schrijft, dan wordt dat anders gewaardeerd dan wanneer een gewone gelovige of zelfs een geleerde theoloog dit zou schrijven. Het is niet vrijblijvend, wel integendeel.

Vooreerst de synode. Het zal een synode 'nieuwe stijl' zijn, zoals we ook een paus 'nieuwe stijl' hebben. Paus Franciscus hecht veel belang aan de collegialiteit en bevindt zich middenin de sfeer van het Tweede Vaticaans Concilie, waar collegialiteit en consensus hoog gewaardeerd en ook effectief beleefd werden, als grote trendbreuk met het verleden.

Geweten
Volgens bisschop Bonny, en velen met hem, werd die trend teruggeschroefd toen paus Paulus VI met zijn encycliek Humanae Vitae het consensusmodel verliet en daarmee de hooggespannen verwachtingen die het concilie had gecreëerd op zijn minst temperde. Met Humanae Vitae werd het ideaal van het huwelijk leerstellig bevestigd en aangemoedigd, maar bleef men pastoraal in de kilte - sommigen zeggen 'in de kou'.

Zal tijdens de synode met haar twee zittingen die band hersteld worden, zonder leerstellig een ommezwaai te moeten verwachten? Zal men erin slagen meer gewicht te geven aan het persoonlijke geweten in de kwesties die aan bod zullen komen? Dan zal meer werk gemaakt moeten worden van de vorming van het geweten. En zal, zoals Bonny aangeeft, de personalistische moraal een hoger aanzien krijgen dan de deontologische moraal met de natuurwet in het vaandel?

We mogen bij dit alles echter niet vergeten dat Europa niet meer de norm is in de kerk, maar dat andere werelddelen, met soms heel andere gevoeligheden, duidelijk hun rol kennen en ook spelen. Het zal afwachten worden welke openheid gecreëerd wordt in deze synode 'nieuwe stijl' en wat de hoofdtoon zal hebben: het doctrinaire, de kerk als 'magistra', of het pastorale, de kerk als 'mater', of beide samen.

Ik hoop het laatste. In de aangehaalde teksten van paus Franciscus horen we overwegend zijn 'mater'-stem, maar hij heeft ook duidelijk een 'magistra'-stem, die hij bewust minder gebruikt, maar die op een synode toch ook zal moeten klinken. Het wordt voor onze paus, maar ook voor de deelnemers aan de synode, dus echt een testcase.

Valkuil
En dan een woord over het thema van de synode. De voorbeelden die bisschop Bonny aangeeft, zijn herkenbaar en heel reëel. Alle voorbeelden zijn echter zo gekozen dat ze inderdaad om verontschuldiging en barmhartigheid roepen. Pastoraal moeten we daar gevoelig voor zijn en de barmhartige voetstappen van Jezus radicaal volgen. En dat gebeurt denk ik op vele plaatsen.

Maar daarmee kan niet worden ontkend dat de waarde van het huwelijk en het gezin nog steeds voorop moet blijven staan als draagvlak voor de persoon en voor de gemeenschap, en dat men niet mag toegeven aan relativisme op dit punt. Het blijft een valkuil om de normering te gewillig op de sociologische gegevenheid af te stemmen.

De synode mag zich dan ook niet louter vastzetten op de probleemgebieden. Dat het huwelijk en het gezin het vandaag hard te verduren hebben, wordt op het einde van de brief aangegeven. Misschien mochten die terechte, kritische geluiden over de situatie waarin we als gelovigen worden gedompeld wat vroeger geklonken hebben. Het gaat dan over onze levensstandaard en ons waardepatroon, die dikwijls haaks staan op de waarden die in een gezin moeten klinken, waardoor het huwelijk het zo erg te verduren krijgt en inboet aan maatschappelijke waardering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234