Woensdag 12/05/2021

ColumnPaul De Grauwe

De VS nemen de correcte beslissing met hun onverschrokken relancebeleid

Paul De Grauwe. Beeld DM
Paul De Grauwe.Beeld DM

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Verleden week behaalde president Biden zijn eerste groot succes in het Amerikaanse parlement. Zijn plan om 1.900 miljard dollar in de economie te pompen werd met een krappe meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en in de Senaat goedgekeurd. Amerikaanse burgers die minder dan 75.000 dollar verdienen zullen een check toegestuurd krijgen van 1.400 dollar. Dat komt boven op de cheques van 1.800 dollar die Trump hun verleden jaar heeft opgestuurd. Werkloosheidsuitkeringen worden verhoogd met 300 dollar per week en dit tot september. Kinderbijslagen worden opgetrokken tot 300 dollar per maand en per kind. Nog een resem andere maatregelen moet ervoor zorgen dat het bedrijfsleven overeind blijft en het beschikbare inkomen van de Amerikanen op peil blijft. In feite is het effect van die maatregelen dat heel wat Amerikanen hun beschikbare inkomen zullen zien stijgen.

Voeg daar het volledig opendraaien van de geldkraan aan toe; de Amerikaanse centrale bank zal dit jaar alleen 2.500 miljard dollar in de economie spuiten om het bedrijfsleven en de overheid aan liquiditeiten te helpen. Een fenomenale injectie van geld door de Amerikaanse overheid en de centrale bank die zijn voorgaande niet heeft in de naoorlogse periode.

Het contrast met Europa is groot. Terwijl de Amerikanen onbevreesd fantastische hoeveelheden geld in de economie pompen, tonen de Europese overheden zich veel terughoudender in het hanteren van het budgettaire en monetaire instrument. We hebben in de EU natuurlijk ook de begrotingstekorten laten oplopen om de economie te ondersteunen, maar dan toch op een veel behoedzamere wijze. Terwijl het begrotingstekort in de VS in 2020 geraamd wordt op 10 procent van het bbp, is de raming voor de EU ongeveer 6 procent.

Het ziet ernaar uit dat ook in 2021 het Amerikaanse begrotingstekort veel hoger zal zijn dan in de EU. Ook de ECB is voorzichtiger. Die heeft veel geld in de economie gepompt, maar dat blijft met 1.300 miljard euro beduidend minder dan wat de Amerikaanse centrale bank aan geldinjectie doet.

Joe Biden geeft in Washington duiding bij zijn economische relanceplan. Beeld Photo News
Joe Biden geeft in Washington duiding bij zijn economische relanceplan.Beeld Photo News

De effecten van deze verschillende aanpak laten zich nu al voelen. Terwijl in 2020 het bbp in Amerika met ongeveer 2,5 procent daalde, is de krimp in de EU twee keer hoger. Dat heeft niet veel te maken met een verschillende impact van het coronavirus. In feite heeft de pandemie een grotere ravage aangericht in de VS dan in de EU, gemeten naar het aantal slachtoffers.

Zijn er dan geen risico’s verbonden aan de veel agressievere Amerikaanse relanceaanpak? Er is ten eerste het risico van de hoge overheidsschuld. De Amerikaanse overheidsschuld is in één jaar werkelijk geëxplodeerd van ongeveer 105 naar 127 procent van het bbp. Die overheidsschuld is nu significant hoger dan in de EU. Volgens de ramingen van de Europese Commissie is de overheidsschuld van alle EU-landen samen ‘slechts’ 94 procent van het EU-bbp.

De Amerikaanse overheid neemt volgens mij de correcte beslissing. Het risico van de frappante schuldtoename is beperkt. Die extra schuld werd aan historisch lage rentevoeten aangegaan, met het gevolg dat de rentelasten belachelijk laag zijn. En wanneer die schuld moet worden terugbetaald, in tien of twintig jaar, zal de Amerikaanse economie zoveel groter zijn geworden dat de last van die schuld sterk zal zijn gekrompen. Hetzelfde geldt trouwens voor de extra overheidsschuld van de EU-landen. Die werd dikwijls aan nog lagere rentevoeten aangegaan.

Er is het risico van een toename van de inflatie. De Amerikaanse centrale bank heeft grote hoeveelheden geld in de economie gepompt. Als de economie weer opveert, kan het geld dat vandaag in grote mate wordt opgepot massaal geactiveerd worden en zo tot een hoogconjunctuur en meer inflatie leiden. Zo'n scenario is heel waarschijnlijk. Moeten we er ons zorgen om maken? Nee. Vandaag fluctueert de inflatie zowel in de VS als in de EU rond 1 procent. Het is best mogelijk dat de geldcreatie in de VS er de inflatie doet stijgen tot 3, 4 of 5 procent gedurende enkele jaren. Dat zijn percentages die we in de naoorlogse periode in vele landen hebben gekend en die de economie niet hebben geschaad. De Amerikaanse overheid oordeelt terecht dat het inflatierisico laag is in vergelijking met de risico’s van een te timide relancebeleid.

En dat is toch wat over het Europese relancebeleid kan worden gezegd: het is te timide. Dat beleid wordt nog altijd beïnvloed door een aantal angststoornissen. De angst voor schuld zit er diep in. Voor sommigen is die angst haast religieus. Schuld is zonde en zonde moet worden uitgeroeid. Er is de angst voor inflatie. Bij onze oosterburen gaan vele economen steigeren bij het perspectief dat de inflatie boven de 2 procent zou kunnen uitstijgen.

Het wordt tijd dat we die angststoornissen behandelen. Misschien kunnen psychiaters een handje toesteken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234