Donderdag 21/10/2021
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

De vraag is niet of we Afghanen moeten terugsturen, maar hoe we nieuwe vluchtelingen zullen ontvangen

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

De opmars van de taliban naar Kaboel doet onvermijdelijk terugdenken aan de val van Saigon in 1975, het einde van de Vietnamoorlog. Dezelfde instorting van een ‘marionettenregering’, om een communistische uitdrukking te gebruiken die toen in de mode was. Dezelfde nederlaag van de Verenigde Staten en hun bondgenoten na een conflict dat twintig jaar duurde. Dezelfde beelden van een overhaaste evacuatie van in het nauw gedreven buitenlandse burgers, beschermd door elitetroepen. En morgen waarschijnlijk dezelfde exodus van plaatselijke mensen als die van de bootvluchtelingen van toen, de eerste van een lange reeks. Net als in 1975 zullen Europa en de landen van het westen hoogstwaarschijnlijk geconfronteerd worden met een vloedgolf van Afghaanse burgers die met de westerlingen hebben samengewerkt of de vervolgingen van een van de ergste regimes ter wereld vrezen. Een nieuw humanitair drama lijkt onvermijdelijk.

Intussen geraken de regeringspartijen van Vivaldi het niet eens over een officiële bevriezing van de repatriëringen naar Afghanistan. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om een jaarlijks aantal mensen dat op de vingers van één hand te tellen is. Maar de vraag is niet langer of we enkele Afghanen zullen terugsturen, maar hoe we hun landgenoten in veel groteren getale zullen ontvangen. Na het conflict over de mensen zonder papieren in de Begijnhofkerk in Brussel, de vuurproef voor staatssecretaris Sammy Mahdi (CD&V), toont deze nieuwe botsing hoe gevoelig en gepassioneerd het asiel- en migratiedossier geworden is. Onder druk van enerzijds xenofoob extreemrechts en anderzijds radicale bewegingen die open grenzen eisen – en ook van hun vertegenwoordigers op de sociale media, die actief bijdragen aan de polarisatie van het debat – lijkt elke poging om een genuanceerd standpunt te verdedigen gedoemd om te mislukken. Een kruisvuur dat de centrumrechtse en centrumlinkse partijen in verlegenheid brengt. Zij zeggen dat ze voor een ‘humaan en kordaat beleid’ staan, wat zoals elke slogan gemakkelijker gezegd dan gedaan is.

Het is waar dat de associatie van de twee begrippen ‘asiel’ en ‘migratie’ ertoe leidt dat men ze uiteindelijk met elkaar gaat verwarren, terwijl ze verschillen. Of toch in theorie, want in de praktijk, of we het leuk vinden of niet, is de procedure van de asielaanvraag een ongecontroleerd migratiekanaal geworden, nu een grote meerderheid van de afgewezen asielzoekers, meer dan 90 procent volgens een studie in opdracht van de Nederlandse overheid (DM 19 juni 2019), het Belgische grondgebied niet verlaat. Tel daar de mensen bij die om allerlei redenen geen procedure starten, en je hebt een fabriek van mensen zonder papieren. De twee regularisaties, in 1999 en 2009, hebben daar niets aan veranderd en het huidige federaal regeerakkoord sluit een nieuwe algemene regularisatie uit. De problemen van het asielbeleid zetten hoe dan ook een recht onder druk dat onaantastbaar hoort te zijn in een democratie die naam waardig. De manier waarop migranten als drukkingsmiddel in politieke conflicten worden gebruikt, schept nog meer verwarring. Dat zagen we in mei, toen Marokko tijdens een diplomatiek conflict over de Westelijke Sahara duizenden migranten, onder wie veel kinderen, toeliet in de Spaanse enclave Ceuta. En vandaag versast de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko migranten naar de Baltische staten in zijn krachtmeting met de Europese Unie.

Maar soms breekt nood wet. Dit weekend heeft de Waalse liberale minister Jean-Luc Crucke (MR) in Le Soir een opmerkelijke uitspraak gedaan. Volgens hem vereist de reconstructie van Wallonië na de overstromingen een algemene mobilisatie, “ook van de mensen die al tien jaar bij ons zijn”. Meteen voegt hij eraan toe dat dit dossier geen regionale materie is. Maar de boodschap is duidelijk : mensen zonder papieren kunnen ook nuttig voor de maatschappij zijn. Het wordt dus tijd om dingen anders te bekijken. Naast het asielrecht – en om het te beschermen – mogen België en de Europese Unie niet langer wachten met het uitwerken en toepassen van een echt immigratiebeleid. Een duidelijk, transparant en gecontroleerd beleid dat basiswaarden zoals de neutraliteit van de staat en de gendergelijkheid respecteert. Zowel in ons land als in de EU vraagt dat om echte politieke moed en veel pedagogie. Maar gelet op de evolutie van onze samenlevingen en de nieuwe uitdagingen die zich aandienen, is het de weg van de noodzaak en de rede.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234