Woensdag 29/01/2020
Beeld rv

Standpunt Maarten Rabaey

De vraag is niet of maar hoe de Iraanse hardliners de komende weken terugslaan

Maarten Rabaey is journalist.

Met de dodelijke droneaanval op de machtigste Iraanse generaal, Qassem Soleimani, heeft de Amerikaanse president Donald Trump een potentiële oorlogsverklaring afgeleverd bij het regime in Teheran. De aard van de verwachte vergelding door Iraanse hardliners zal bepalen hoe de toekomst van het Midden-Oosten, maar ook deze van de Verenigde Staten, Europa en de globale economie, eruit zal zien.

Volg de ontwikkelingen op de voet met onze live-blog. 

Met Soleimani elimineerden de VS hun beruchtste vijand in het Midden-Oosten. Als gevreesde commandant van de beruchte Quds Force, de buitenlandse afdeling van de Revolutionaire Garde, was Soleimani de op een na sterkste man van Iran na ayatollah Ali Khamenei.

Voor Washington was hij de organisator van een terreurnetwerk van pro-Iraanse sjiitische milities, verantwoordelijk voor vele doden in het Midden-Oosten – ook Amerikanen – in onder meer Irak, Syrië en Israël. De moord op een Amerikaan in Irak vorige week – vermoedelijk het werk van de door Soleimani opgerichte pro-Iraanse militie Kaitab Hezbollah dat na een VS-vergeldingsaanval ook de Amerikaanse ambassade in Bagdad bestormde – deed Trump naar een dodelijke noodrem grijpen.

Maar wat nu? Zo makkelijk het was voor de VS-president om de ‘kill order’ te tekenen, zo moeilijk het nu zal worden om een ernstige escalatie in het Midden-Oosten tegen te gaan. De vraag is niet of maar hoe de Iraanse hardliners de komende weken terugslaan.

Hoewel een rechtstreeks conflict tussen de VS en Iran onwaarschijnlijk blijft – bij beiden staat politiek en economisch te veel op het spel – is de kans reëel dat doelwitten van de VS of bondgenoten in het Midden-Oosten getroffen worden door pro-Iraanse milities of undercovereenheden van de Quds Force.

VS-troepen in Irak zijn het kwetsbaarst, al zal veel afhangen van de houding van de Iraakse regering die meteen onder druk staat van Teheran om de Amerikanen de rug toe te keren. Ook dreigen Saudische olie-installaties of westerse schepen in de Straat van Hormoez opnieuw met raketten te worden bestookt. De olieprijs schiet daarom ook al de hoogte in, wat we zullen voelen aan de pomp. In Libanon kan Hezbollah, dat via Soleimani steun kreeg, zich wreken op buurland Israël. Zelfs aanslagen op VS-belangen elders in de wereld zijn niet uit te sluiten, ook niet in Europa waar vorig jaar nog een Iraans moordcomplot werd verijdeld in Parijs.

Voor Europa is het nu belangrijk het hoofd koel te houden. We mogen niet vergeten dat het opbod tussen de VS en Iran begon toen president Trump zich in 2016 eenzijdig terugtrok uit de nucleaire deal tussen de permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en de EU met Iran. Europa was wijs om niet volledig in deze confrontatiekoers mee te stappen. Brussel kan zich weer opwerpen als vredesmakelaar, maar moet ook een duidelijk signaal geven dat aanvallen op Europese belangen in de regio, zoals olietankers, proportioneel zullen worden beantwoord.

In de VS zelf zullen de aankomende presidentsverkiezingen de posities bepalen. President Trump wordt terecht herinnerd aan zijn vorige campagne, waarin hij beloofde de VS terug te trekken uit de eindeloze oorlogen in het Midden-Oosten. In een nieuw decennium van bloedige conflicten hebben de Amerikaanse kiezers geen zin. Of Trump daar wakker van ligt, is maar de vraag, nu de aandacht voor zijn afzettingsprocedure even is verdwenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234