Zaterdag 24/10/2020

OpinieWim De Temmerman

De voorbije dagen viel op hoe polariserend Wetstraat-journalisten soms te werk gaan

De machtsoverdracht tussen Sophie Wilmès en Alexander De Croo in de Wetstraat 16.Beeld Photo News

Wim De Temmerman is prodecaan KASK & Conservatorium, HoGent.

We wisten het allang, maar de voorbije dagen sprong extra in het oog hoe polariserend Wetstraat-journalisten soms te werk gaan. Het stak plots schril af tegen de stijlbreuk die de nieuwe ploeg-De Croo beoogt. Veel journalistieke benaderingen lijken afgestemd op politici die graag van de ene ruzie in de andere tuimelen, felle verklaringen afleggen waarop mediarelletjes volgen, of zich vastzetten in uitspraken die nadien eindeloos moeten worden bijgestuurd. Zoals in soaps waar personages jarenlang van de ene crisette in de andere schuiven. Oersaai, maar men blijft kijken. Want die oppervlakkige onrust is goed verkoopbaar, zelfs verslavend materiaal.

Ook voor de journalist die de onrust mee creëert met een eigen manier van vragen, debatteren en analyseren. Zo zagen we bijvoorbeeld de dag van installatie van de nieuwe regering op de openbare omroep Linda De Win, Bart Schols en Annelies Beck proberen twist en verdeeldheid te stoken waar er (nog) geen was. In De zevende dag van 4 oktober werd eenzelfde spel gespeeld. Het levert geen interessante nieuwsgaring of duiding op. Kritische journalistiek wordt verward met achterdochtig zoeken naar conflict en naar het slechte in de mens.

Heel wat Wetstraat-journalisten werken mee aan politieke soaps. Ze hanteren daarvoor een ruim arsenaal aan technieken. Courant is bijvoorbeeld een ja-neenantwoord eisen. “Maar antwoordt u nu eens op de vraag: ja of neen?” Daarvoor moet elke problematiek tot een simplistische dualiteit herleid worden: A of B, en geen C of iets daartussen. Het levert sterke quotes, alleen is de realiteit meestal genuanceerder. Maar gezegd is gezegd, dus met zo’n antwoord kun je als journalist de politicus nog lang achtervolgen. 

Andere journalisten hollen schreeuwend achter politici aan of trachten hen in onhandige situaties te overrompelen om verklaringen te ontlokken. Vroeger zag je dat in grote crisismomenten, nu dagelijks. Het leidde ertoe dat ministers door een raam vluchtten als aangeschoten wild, laakbaar, maar ook niet los te zien van de jacht die Wetstraat-journalistiek soms is geworden. Aangezien de kijker of lezer zich spontaan met de journalist identificeert, versterkt het diens negatieve gevoel over politici.

Politieke journalisten overrompelen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez in de Wetstraat.Beeld BELGA

De delegitimatie van de politiek door de media gebeurt ook door het systematisch, als methodiek, stellen van vragen die zouden leven in de zogenaamde onderbuik van de samenleving. Meestal vertolkt een journalist dan het standpunt van politici die zeggen die onderbuik te kunnen lezen. Favoriete constructie is hier ‘ja, maar’. En achter die ‘maar’ volgt dan een cynische hertaling van de feiten. Misschien wil men, door dit imaginair identificeren met de scepsis van de ‘gewone’ vrouw of man, antwoorden geven op populaire verzuchtingen. Het resultaat is omgekeerd meestal een stemmingmakerij waar op den duur alles in een sfeer van cynisme baadt. 

Slappe koord

Ook taalgebruik stuurt die stemming. Zo hadden journalisten het de voorbije dagen regelmatig over de verdeling van ‘de postjes’, waarmee ze ministerambten bedoelden. Op diezelfde slappe koord balanceren de straatinterviews, een populaire techniek. De representativiteit is uiteraard nihil. Ze illustreren vooral het punt dat de vragende en monterende journalist wil maken, maar wekken tegelijk een illusie van objectiviteit: dé man in de (winkel)straat heeft gesproken, alsof de realiteit zélf aan zet kwam in het nieuws.

Pers en media hebben een onvervangbare rol in een open, democratische samenleving. Journalisten vervullen die onderzoekende, kritische rol dikwijls met verve. Zo belandde dankzij media en pers de dood van Jozef Chovanec niet in de doofpot van rechterlijke en uitvoerende macht. Vlaanderen heeft competente en zeer toegewijde Wetstraat-journalisten.

Toch is de vierde macht mee verantwoordelijk voor de politieke impasse van de voorbije maanden, ook al zullen journalisten zich expliciet aan die impasse hebben geërgerd en er zich van distantiëren. Het zijn de politici die er een soap van maken, zegt men, maar de waarheid ligt in het midden. Geen soap zonder de camera’s en zonder regisseurs die dagelijks zoeken naar conflict en spannende verhalen. Het doorkruist het inhoudelijk samen zoeken naar meer kennis en naar inzicht in samenleving en beleid, wat je van politieke journalistiek verwacht.

Na haar lompigheden van de voorbije weken heeft de toekomstige oppositie in het debat over de regeringsverklaring zich wat heruitgevonden. Nu nog de Wetstraat-journalistiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234