Vrijdag 20/09/2019

Opinie

De Vermeersch-adepten bij de vrijzinnigen horen het nu donderen in Keulen

Patrick Loobuyck. Beeld Karel Duerinckx

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de Universiteit Antwerpen en UGent en opiniemaker voor De Morgen.

Wat een verademing. Freddy Mortier, kersvers voorzitter van de georganiseerde vrijzinnigen, spreekt meteen vrijuit. (DM 28/4) Ook over thema’s waarover vrijzinnigen weleens dogmatisch kunnen zijn. Zo stelt hij de houdbaarheid van het zogenaamde hoofddoekenverbod van het Gemeenschapsonderwijs in vraag. Ik kan mij voorstellen dat de Vermeersch-adepten bij de vrijzinnigen het nu wel even horen donderen in Keulen.

Mortier breekt ook een lans voor een onbevangen en ernstig debat over de wenselijkheid van een gedeeld, algemeen vormend vak LEF (Levensbeschouwing, Ethiek & burgerschap, Filosofie). Dat is nieuw en moedig. Tot hiertoe werd het open debat hierover eerder tegengewerkt dan aangemoedigd. Alsof vrijzinnigen over alles vrank en vrij mogen nadenken, maar niet over de levensbeschouwelijke vakken.

Stedelijke context

LEF werkt als een splijtzwam onder vrijzinnigen. Sommigen, de inspecteurs niet-confessionele zedenleer op kop, maar zij niet alleen, hebben van LEF een vijand gemaakt. Anderen vinden LEF de vrijzinnige logica zelve. Er zijn inderdaad nogal wat (vrij)zinnige argumenten om een pleidooi voor meer levensbeschouwelijke geletterdheid, morele en democratische vorming, filosofie en kritisch denken te ondersteunen. Mortier wijst erop dat de manier waarop leerkrachten zedenleer hun vak invullen vaak al in de richting gaat van LEF. Hun vak bereikt op dit moment echter slechts 12 procent van alle leerlingen. In de stedelijke context van Brussel of Antwerpen is het preken voor de eigen parochie van de witte geprivilegieerde middenklasse. LEF daarentegen garandeert de genoemde leerinhouden voor iedereen. Elk kind heeft daar recht op, met name ook de kinderen van evangelische christenen, sikhs, Jehova’s Getuigen, moslims en chassidische joden. Het huidige systeem laat de kinderen en jongeren die vaak het meest nood hebben aan een informatieve, open en kritische duiding inzake levensbeschouwing en democratie nog teveel in de kou staan. Dat is ongehoord. Vandaar mijn pleidooi voor eindtermen LEF.

Dat men dit pleidooi vanuit religieuze hoek tegenwerkt en verdacht maakt, tot daar aan toe. Maar vrijzinnigen? Los van het feit of men zich helemaal in het LEF-voorstel kan vinden, zou de open discussie er op zijn minst een serieuze kans moeten krijgen. Dit is tot hiertoe niet gelukt. Leerkrachten zedenleer bijvoorbeeld kunnen niet vrijuit over LEF spreken en een bevraging van die leerkrachten over het onderwerp is tegengewerkt en er nooit gekomen. Een defensieve houding staat er het vrije denken en open gesprek in de weg. Kan dat nu eindelijk veranderen?

Successen van de vrijzinnigheid

In 2019 is de schoolpactwet, waarop de huidige regeling levensbeschouwelijke vakken teruggaat, zestig jaar oud. In 2019 is het ook dertig jaar geleden dat politici de levensbeschouwelijke vakken in artikel 24 van de Belgische Grondwet hebben vastgebetonneerd. Deze verjaardagen zijn een mooie aanleiding om na te denken over hoe we vandaag levensbeschouwelijke, morele en democratische geletterdheid en kritisch denken voor iedereen kunnen garanderen. Het zou mooi zijn mocht de georganiseerde vrijzinnigheid constructief aan deze denkoefening kunnen deelnemen.

De vrijzinnigheid heeft in België al veel betekend. Men heeft zich succesvol geprofileerd op zelfbeschikking, abortus, euthanasie en homohuwelijk. Gezien de diverse, multireligieuze samenleving vandaag, dient zich een nieuw thema aan: het recht op adequaat onderwijs over levensbeschouwing, ethiek, democratie en filosofie voor iedereen. Vrijzinnigen kunnen hier opnieuw het voortouw nemen en het verschil maken voor het onderwijs van de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234