Vrijdag 25/06/2021

ColumnJana Antonissen

De verhalen zijn nog steeds ingenieus. Alleen viel me nu wel op dat J.K. Rowling zich van een aantal bedenkelijke simplismen en stereotypen bediende

Jana Antonissen. Beeld DM/Bart Hebben
Jana Antonissen.Beeld DM/Bart Hebben

Jana Antonissen is journalist. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Wanneer duisternis de dagen volledig dreigt op te slokken, is het geruststellend in een fictieve wereld te verdwijnen. Met 1.207 kijkminuten, 4.224 bladzijden of 117 uur luistertijd bestaat daar geen beter universum voor dan dat van tovenaarsleerling Harry Potter. ‘It’s the season, nu misschien wel meer dan ooit.

Zo val ik tegenwoordig elke avond in slaap met de diepe stem van Stephen Fry. Soms schrik ik wakker door zijn, overigens uitstekende, impersonatie van een gemartelde heks, maar verder vind ik deze audioboeken vooral rustgevend.

De boeken waren een internationale lockdownhit. Om mij heen worden ook de films momenteel vrolijk gebinged. Maar volgens mijn Gen Z-broertje is al dat Harry Potter-jeugdsentiment van millennials redelijk slaapverwekkend.

“Met nostalgie is op zich niets mis, maar dan moet het wel om iets cools gaan. Helaas is Harry Potter dat niet”, aldus de jongen wiens tere blik ik vijftien jaar geleden afdekte wanneer de strijd van de bebrilde weesjongen tegen de Heer van het Duister te heftig werd.

Ik was zes toen ik eind jaren negentig het eerste boek van mijn moeder kreeg. Toen ze twee jaar later omkwam in een ongeluk, had ik op de achterbank Harry Potter en de Vuurbeker in mijn handen.

Enkele jaren later mocht ik met mijn vader mee naar Londen, waar hij acteur Daniel Radcliffe zou interviewen. Door opspelende hormonen durfde ik uiteindelijk het interview niet bij te wonen, maar ik heb wel mooi thee met Harry’s bodyguards gedronken.

De laatste film verscheen wanneer ik net meerderjarig was, nu tien jaar geleden. Sindsdien ben ik het hele Harry Potter-universum een beetje uit het oog verloren.

Ik was dus aangenaam verrast dat ik de verhalen nog steeds ingenieus vind. Alleen viel me nu wel op dat schrijfster J.K. Rowling zich van een aantal bedenkelijke simplismen en stereotypen bediende.

Alle dikke personages zijn verdorven, dom, of allebei. De Goblins die de tovenaarsbank beheren worden via antisemitische clichés beschreven. Van de meer dan vijfhonderd personages is geen één niet-hetero. En waarom hebben de niet-blanke personages zo weinig lijnen?

Zo drong zich onverwacht een ongemakkelijke vraag op: hoe woke is Harry Potter eigenlijk? En is het oké om me van het antwoord op die vraag weinig aan te trekken?

Uiteindelijk gaat het hier over verhalen die twintig tot vijftien jaar geleden geschreven werden; andere tijden dus. Achteraf heeft Rowling wel nog wat diversiteit aan haar canon proberen toe te voegen door te verklaren dat schooldirecteur Perkamentus homo was, en door een donkere actrice in de rol van Hermelien te casten voor het theaterstuk Harry Potter And The Cursed Child.

Maar het voorbije jaar veroorzaakte Rowling veel ophef door te tweeten dat gender géén construct was. Ze sprak vanuit haar ervaringen met seksueel misbruik, zo verduidelijkte ze in een statement. Het mocht niet baten: er werd opgeroepen Rowling te boycotten, haar naam van de Harry Potter-boeken te halen.

Ietwat overdreven, want haar reeks is misschien niet de meest representatieve, discriminerend is ze niet. Toch? Ik vroeg mijn coole broertje wat hij dacht.

“Ik ben post-woke”, klonk het.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234