Dinsdag 25/02/2020

ColumnCarl Devos

De veelzeggende vraag van Joachim Coens

Voorzitter Joachim Coens speecht op de nieuw­jaars­receptie van CD&V. Morgen wordt hij als informateur bij de koning verwacht. Sint-Niklaas 25/01/2020 pict. by Bert Van den Broucke © Photo NewsBeeld Photo News

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Tijdens formatieperiodes zijn nieuwjaarsrecepties politieke hoofdpunten: wat wordt (niet) hoe gezegd? Er wordt al eens een hand uitgestoken, elders blijft een deur op een kier. Hoop kruipt in de kleinste spleten. Doorgaans blijft het gesproken woord binnen slome voorspelbaarheid, vooral tussen de lijnen is relevantie te vinden.

Met meer dan gemiddelde belangstelling werd uitgekeken naar de nieuwjaarsreceptie van CD&V. Niet enkel de laatste, vooral die van de partij met de formatiesleutels op zak. Voorzitter Joachim Coens werd sinds zijn verkiezing opgezogen door de formatie, de heruitvinding van CD&V is voor later. Dus klonk wat gezwollen taal, genre een positief verbindend project voor de mensen, met een draagvlak of drie. CD&V wil dicht bij de mensen staan, in de geest van het personalisme mag een rationele becijfering van materniteiten daarvoor wijken. 

Blijkbaar was ‘midden de mensen’ en ‘het moedige midden’ nog niet dichtbij genoeg. De ‘open bijenkorven’ van toenmalig voorzitter Stefaan De Clerck, die twintig jaar geleden zijn heruitvinding van de CVP probeerde, zijn vandaag ‘oranje trefpunten’. Wie lang genoeg in de Wetstraat slentert, ziet alles terugkomen. Niet enkel brilmonturen uit de jaren 1980. Onlangs herlanceerde sp.a-voorzitter Conner Rousseau veiligheid als een links thema. Tussen 1988 en 1999 hadden de flinkse kameraden Binnenlandse Zaken in handen, deze eeuw lieten ze zich dat in rechtse handen ontglippen. Twintig jaar later moet dat gekeerd worden. Traditionele partijen zullen toch wat dieper moeten delven om een nieuwe levensader te vinden. De reconversie van vergane glorie zal niet volstaan.

Coens wil een stabiele regering “met aandacht voor de goede verstandhouding tussen de Vlaamse en federale regering”. Een herhaling van het CD&V-pleidooi om N-VA in de federale regering op te nemen. Coens zei niet dat, mocht de ronde met N-VA niet tot een regering leiden, CD&V naar de regenboog zal staren. Hij houdt die deur voorlopig gesloten. Over de taalgrens en bij een slinkend aantal Open Vld’ers leeft er hoop dat de gesprekken met N-VA alleen maar uitgezweet moeten worden. Om CD&V nadien in paars-groen op te nemen.

Deze week komt februari in zicht, de maand voor de voorzittersverkiezing bij Open Vld. In de volgende formatieronde, die morgen start nadat Coens en Bouchez de koning informeren, mag dus al gewacht worden op de nieuwe voorzitter van Open Vld. Dat is ondertussen een traditie. Het is uitkijken naar Egbert Lachaert, van wie verteld wordt dat hij afkerig staat tegen paars-groene combinaties. En van wie bij N-VA gezegd wordt dat hij perfect is, op één punt na: het is een Open Vld’er. Als Lachaert kandideert en het van Tommelein haalt, kan een herboren Zweedse as van De Wever, Coens en Lachaert de rode en groene druk beantwoorden. Reden genoeg dus om die voorzittersverkiezing af te wachten. Tommelein was de eerste liberaal die na 26 mei pleitte voor een regering met N-VA, de Oostendenaar die flanken wil verzoenen houdt de formatieboot in het midden.

Coens stelde in zijn nieuwjaarsbrief een zeer interessante vraag: “Waarom geen werk maken van kleinere kieskringen? Dat is politiek dichter bij de mensen.” Geen toeval, CD&V is een burgemeesterspartij. Er zijn voor- en nadelen aan kleine of grote kieskringen, maar vast staat dat het kies- en het partijstelsel innig met elkaar verbonden zijn. Zo klinkt alvast een van de weinige ‘wetten’ die de politicologie kent, die van de Franse politicoloog Maurice Duverger. Electorale spitstechnologie is complex en haast onbegrensd, maar kleinere kieskringen, zeker als er ook richting meerderheidssysteem gestapt wordt, hebben de neiging om het partijlandschap te saneren: de effectieve kiesdrempel stijgt, meer stemmen zijn nodig om een zetel te halen. Samenwerking tussen partijen is aangewezen. Het is niet verboden om de veelzeggende vraag van Coens samen te lezen met wat hier vorige week onder de waterlijn werd beschreven. Het gesnuffel over politieke hergroepering. Als die er komt, haalt ze in kleinere kieskringen makkelijker zetels. En zijn er voor het bestuur minder partijen nodig.

Gelet op de miserie van het Belgische model is elk gedacht dat er fundamenteel op ingrijpt welgekomen. Traditioneel overheerst hier misplaatst cynisme, vooral bij zelfverklaarde vrije kritische denkers, dat elk nieuw idee tegen lichtsnelheid de grond in boort. Toen Koen Geens eind vorig jaar het idee opperde om elke kiezer vijf stemmen te geven, maakte hoongelach elk redelijk gesprek daarover onmogelijk. Al zullen vooral partijberekeningen over het eigen lot hervormingen smoren.

En toch moet de formatie over meer gaan dan over de vraag of Bart De Wever er de komende weken in zal slagen om met de PS iets te maken dat enigszins op een regering lijkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234