Zondag 16/02/2020
Joachim PohlmannBeeld Bob Van Mol

Column

De vader van een natie in wording maar vooralsnog een prins zonder land

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

Ochtendnevel hing over de bevroren Brabantse velden. Zijn blik gleed over de heldere, koude horizon en hij zuchtte. Weer waren ze niet bereid geweest te luisteren naar zijn grieven en was hem de toegang geweigerd. Als een bedelaar stond hij aan de poort en iedereen haalde de neus op.

Er groeide achterdocht in zijn achterban. Twijfelde hij niet te lang om de confrontatie met Spanje aan te gaan? Hij was toch het rechtmatige boegbeeld van het verzet tegen Spanje? Of was hij een politieke has-been die beter van het toneel verdween? Hij wist het zelf niet meer.

Opstandigheid lag niet in zijn aard, die veeleer zachtmoedig en conflictvermijdend was. Al had leed hem harde lessen geleerd. Het gezicht zijn van het onafhankelijkheidsstreven vatte hij eerder op als een node plicht dan een grote eer.

Onafhankelijkheid uitroepen

Een onafhankelijkheid die op schouderophalen was onthaald. Het uitroepen ervan was hoogstens een symbolische daad geweest, waartoe hij door de omstandigheden werd gedwongen. Hij had liever een akkoord bereikt met de Spanjaarden. Hoe was het toch zo ver gekomen?

In de ijzige kilte aan het raam herinnerde hij zich hoe Spanje in financiële moeilijkheden was geraakt en de rijke regio nodig had om de staatskas te vullen. Madrid had de autonomie opgeschort en het centrale gezag met zware belastingen de zoete druiven van welvarendheid laten plukken.

Als hij dat aanvaardde, was hij zijn volk niet waard. In Madrid werd hij uitgekreten voor verrader, rebel, misdadiger. Maar hij had gedaan wat moest. Als een soeverein de rechten en vrijheden niet langer respecteert, is die soeverein een tiran en rest er enkel verzet.

Daarna kon hij niet meer terug. Niet nadat Spanje met harde hand de orde had hersteld en zijn medestanders in de kerker had gesmeten. Ze hadden hem gewaarschuwd dat hij een enorme gok waagde en zijn ideaal te hoog gegrepen was. Liever dat dan het onrecht dulden.

Spanje daagde hem voor het gerecht, maar hij wist vooraf wat de uitkomst van de beraadslaging zou zijn geweest. Hij gaf verstek en stelde zichzelf daarmee buiten de wet. Als een dief in de nacht vluchtte hij met zijn gezin. Het was dat of de toorn van Spanje ondergaan.

Nu zat hij moederziel alleen in zijn ballingsoord. Zijn medestanders aan te vuren om de strijd – maar vooral de hoop – niet op te geven. Hij besefte dat de situatie met de dag uitzichtlozer werd. Al had hij de steun van notabelen zoals de burgemeester van Antwerpen, het zag er somber uit.

Spanje had het internationale overwicht, tegen die macht kon hij niet op. En de financiële middelen slonken. Hij hoopte op steun, op Duitsland, op Frankrijk, op Engeland, op een ieder die bereid was het onrecht aan te klagen. Het bleef stil in de Europese machtscentra.

Om aan zijn volgelingen te bewijzen dat hij nog leefde en de propagandamachine te laten draaien, trok hij door het land. Triomfantelijk werd hij in steden als Leuven en Brussel als held onthaald. Het was balsem op de ziel. Meer ook niet.

Hij stond alleen, politiek geïsoleerd en afgesneden van zijn achterban, die zich ver, ver, ver weg bevond. En hij wist dat Spanje niet zou opgeven. Ze zouden hem opjagen tot ze hem als een trofee door de straten van Madrid konden sleuren.

Aan Filips' voeten om vergiffenis smeken, dat weigerde hij. “Ik zal handhaven,” dacht hij, terwijl hij mistroostig naar de Brabantse mistslierten staarde. De vader van een natie in wording maar vooralsnog een prins zonder land. Willem van Oranje zweeg en wachtte het noodlot af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234