Zaterdag 19/10/2019
Beeld rv

Standpunt Bart Eeckhout

De universitaire wereld toont zich als een instituut uit een vorige eeuw: op zichzelf gericht en onhelder over de eigen ethiek

Bart Eeckhout is hoofdredacteur. 

Opnieuw komt de gerenommeerde Leuvense politicoloog Marc Hooghe in opspraak in een dossier van wetenschapsfraude. De feiten zijn, naar verhouding, behoorlijk ernstig, zo blijkt uit onderzoek door De Morgen. De hoogleraar zou wetenschappelijke studies in eigen naam hebben gepubliceerd, terwijl het leeuwendeel van het werk door medewerkers is geleverd. Hun naam werd verwijderd. Je zou dat intellectuele diefstal kunnen noemen.

Verzwarende omstandigheid: het is niet de eerste keer dat de professor tegen de lamp loopt. Getuigenissen van collega’s en ex-collega’s schetsen een bredere, zorgwekkende context van intimidatie en bedrog. De universiteit zegt maatregelen getroffen te hebben, maar voor zo ver nagegaan kan worden is de professor nog altijd als gewoon hoogleraar in dienst.

De feiten worden nochtans zowel door de bevoegde Deontologische Commissie van de KU Leuven als door de overkoepelende Vlaamse Commissie als ernstig beschouwd. Het is vrij uitzonderlijk dat een academicus zo flagrant betrapt wordt op valsspelen. En het is vrij uitzonderlijk dat de eigen groep zich daar zo helder over uitspreekt.

Transparantie? 

Hoewel de verantwoordelijkheid van de betrokkene vanzelfsprekend groot is, gaat het ons niet om de individuele schuld. Het bredere plaatje is relevanter, maar om dat te schetsen moet nu eenmaal het individuele geval toegelicht worden.

Onderlinge na-ijver is zo oud als de wetenschap. Het goede nieuws is dat fraude zoals in dit geval, vrij uitzonderlijk is. Het zorgwekkende nieuws is dat de procedure om met dit soort ernstige fouten om te gaan, weinig effectief is.

Zo is er van transparantie geen sprake. Wie meent benadeeld te zijn door een valsspelende collega, krijgt niet eens te horen of de klacht ook ergens toe geleid heeft. De geldende procedure gaat ervan uit dat universiteiten het eigen nest schoon houden. Ook als dat niet de bedoeling is, is de verleiding groot om de doofpot te hanteren.

Ivoren toren

De universitaire wereld toont zich hier als een instituut uit een vorige eeuw: op zichzelf gericht en onhelder over de eigen ethiek. Zoals, in een totaal andere context, de misbruikdossiers in de kerk aantonen, is dat een hiërarchische machtsstructuur die vandaag niet meer werkt.

Terecht binden hedendaagse academici de strijd aan met het onrechtvaardige beeld van ‘ivoren toren’ dat al te makkelijk over hun beroepsgroep wordt verspreid. Maar als het gaat over omgang met professionele integriteit, dan geldt het clichébeeld van een gesloten en verheven instituut helaas nog wel.

Het alternatief hoeft niet de publieke schandpaal te zijn. Maar academische wetenschap wordt grotendeels betaald met geld van de gemeenschap. Dan is het wel prettig om in alle transparantie bevestiging te kunnen vinden dat met dat geld valsspelen niet beloond of gesubsidieerd wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234