Maandag 17/02/2020

Verkiezingen VS

De uitdagingen van Bernie Sanders

Beeld epa

Is socialistisch Democraat Bernie Sanders na winst in New Hampshire klaar voor de echte strijd in de voorverkiezingen? Hij legt Hillary Clinton het vuur aan de schenen met zijn striemende aanklacht tegen de inkomensongelijkheid. Al moet hij daarmee wel nog de Afro-Amerikaanse en hispanic-minderheden voor zich winnen.

'The Bern' heeft de wind in de zeilen om in de Amerikaanse voorverkiezingen een ernstige uitdager van Hillary Clinton te blijven. Wat Clinton zorgen mag baren is dat Sanders succes heeft bij kiezers die in 1992 voor Bill en tijdens Hillary's eerste voorverkiezingscampagne in 2008 altijd voor haar stemden: studenten, arbeiders en de lagere middenklasse. Hillary Clinton moest het tot nu vooral hebben van oudere, welgestelde hoogopgeleiden. Een grote klap voor de gewezen buitenlandminister is dat liefst 82 procent van vrouwen jonger dan dertig Sanders verkozen boven haar als president.

Toch zal Sanders uit een ander vaatje moeten tappen om de nominatie binnen te halen. Naast de kans dat hij te links wordt bevonden door onbesliste centrumkiezers, is zijn grootste nadeel dat de senator uit Vermont weinig banden heeft met de Afro-Amerikaanse en hispanic-gemeenschap, twee demografische doelgroepen die het verschil kunnen maken tussen winst en verlies.

Bernie Sanders.Beeld EPA

Krachtig thema

Amerika-kenner Bart Kerremans (KU Leuven): "Sanders is relatief onbekend in de zwarte en Spaanstalige gemeenschap, waarvan de leiders veel vertrouwen hebben in de Clintons. Voor Sanders is dit een groot nadeel. Ook afgaande op de nationale peilingen blijft zijn verhaal volgens mij beperkt tot Iowa en New Hampshire." Het gemiddelde van alle polls geeft Clinton vandaag nationaal een ruime voorsprong van 49 procent, tegen 36 procent voor Sanders.

Hoe verder in het voorverkiezingsseizoen, hoe meer ook de verkiesbaarheid in november zal doorwegen. Uit alle pollscenario's blijkt nu dat enkel Clinton een Republikeinse tegenstrever kan verslaan. Kerremans: "Zijn label als socialist maakt Sanders te kwetsbaar voor aanvallen in algemene verkiezingen."

Maar toch. Door te hameren op de inkomensongelijkheid heeft Sanders wel een krachtig thema, dat zelfs partijgrenzen overstijgt. De statistieken zijn nu eenmaal wat ze zijn: sinds 1979 is de rijkste één procent in verhouding almaar rijker geworden dan de rest. Deze evolutie heeft ook Clinton niet kunnen stoppen tijdens haar mandaten.

Bernie Sanders en eerwaarde Al Sharpton in Harlem, New York.Beeld getty

Toen Hillary Clinton in 1992 in het Witte Huis terechtkwam als first lady, nadat haar man Bill met de slogan It's the economy, stupid! de verkiezingen won, verbeterde de koopkracht en werkgelegenheid, maar de inkomenskloof tussen Wall Street en Main Street steeg drastisch. Ook toen Hillary buitenlandminister was, herhaalde dit scenario zich: de economie trok aan, er was jobcreatie, maar de inkomenskloof groeide. Ondanks president Obama's pogingen om de kloof te verkleinen blijft het aantal working poor in de VS ontstellend hoog.

Net omdat de inkomensongelijkheid en armoede Afro-Amerikanen en hispanics bijzonder keihard treft, heeft Sanders nu toch ook het luisterende oor van de minderheden gevonden. "Sanders spreekt onze taal", zei G.K. Butterfield, de voorzitter van de invloedrijke fractie van zwarte Democratische Congres-leden, aan The Root, een tijdschrift over Afro-Amerikaanse thema's. Butterfield gold tot dusver als Clinton-aanhanger.

Ook de militante zwarte academicus Cornel West steunt Sanders nu, en zet op diens campagnemeetings in de verf dat nog altijd vier op de tien Afro-Amerikaanse kinderen onder de armoedegrens leven. Als voorlopige kers op de taart mocht Sanders gisterochtend in Harlem met dominee Al Sharpton ontbijten, een invloedrijke burgerrechtenactivist die als een vriend van de Clintons wordt beschouwd.

Lees ook

Bernie Sanders komt dan wel op als Democratisch presidentskandidaat, maar toch is hij een vreemde eend in de bijt. Je kunt hem ietwat oneerbiedig een Democratische Tea Party op zichzelf noemen.

New Hampshire ademt politiek. Alles wat u moet weten over de staat waar het bij wet verplicht is de eerste primary te organiseren, leest u hier.

It ain't over yet. Dit zijn de echte winnaars en verliezers van New Hampshire.

Woord en daad

Bij de hispanics is Sanders' uitdaging nog groter. Hillary Clinton is twee handen op een buik met Janet Murguía, de voorzitster van de invloedrijkste hispanic-burgerrechtenbeweging, de National Council of La Raza. Ooit was Murguía een topmedewerkster van Bill als president. Toch zit er ook met La Raza wat ruis op de lijn door het grote verschil tussen woord en daad van de regering waar Hillary deel van uitmaakte. Die beloofde wel regularisaties van illegale migranten maar in de praktijk werden ook veel mensen uitgewezen. Sanders speelt in op die onvrede. Hij wil onterecht uitgewezen migranten terughalen en deportatiecentra ontmantelen.

De kaarten lijken dus geschud voor een verscheurende strijd onder de Democraten, al valt op het einde van de rit niet uit te sluiten dat beide kemphanen de handen in elkaar slaan: de een als presidentskandidaat, de ander als running mate en toekomstig vicepresident. In dat scenario lijkt alleen een ticket Clinton-Sanders realistisch. Zelfs een gedeelde verkiezingsslogan dient zich dan al aan: het is de inkomensongelijkheid, stupid! - al is het maar de vraag of Hillary's Wall Street-donoren daarmee opgezet zouden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234