Maandag 14/06/2021
null Beeld DM
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

De tijd om de klimaatcrisis beheersbaar te houden verstrijkt snel. Blijkbaar is het nodig dat een rechter ons daaraan herinnert

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

Baanbrekende vonnissen in klimaat- en milieukwesties: Nederlandse rechters hebben er wel het handje van weg. Eerder al veroordeelde de rechter, ook in hoger beroep, de Nederlandse staat voor zijn gebrekkig klimaatbeleid. De Raad van State oordeelde dan weer dat het stikstofbeleid de natuur onvoldoende beschermt, een vonnis dat sinds kort ook een Vlaamse variant kreeg. En nu is er een rechter die oliemultinational Shell veroordeelt omdat het bedrijf te weinig bijdraagt aan de strijd tegen klimaatopwarming.

Ook nu wacht nog een lange gang langs hoven van beroep en eventueel cassatie, maar toch mag deze voorlopige overwinning voor de Nederlandse milieubeweging zonder meer historisch genoemd worden. Het is nog maar de allereerste keer dat een bedrijf juridisch medeverantwoordelijk wordt gesteld voor wat blijft misgaan in het klimaatbeleid. Dat is een wereldwijde primeur die in vele internationale bestuurskamers met een visadempje wordt gadegeslagen.

Het vonnis heeft het voordeel van de duidelijkheid. Terecht stelt de rechter dat als we de verbintenissen van het Klimaatakkoord van Parijs willen halen, er meer moet én kan gedaan worden. Door regeringen, zeer zeker, maar ook door bedrijven, en met name dan door degene die de geviseerde fossiele brandstoffen uit de grond en in de economie blijven pompen.

De groene ambities van bedrijven als Shell, en vele andere die nu onder tafel wegduiken, blijven nog altijd te voorwaardelijk, te bescheiden en ze komen te laat. Als makelaars in twijfel blijven sommigen nog altijd de wetenschappelijke consensus over de ernst van de klimaatcrisis en de menselijke rol daarin in vraag stellen, met als enige doel noodzakelijke aanpassingen aan het beleid te vertragen. Impliciet wordt druk gezet op dat beleid door dreigementen met bedrijfssluiting en delokalisatie. Dat geeft bedrijven geen politieke aansprakelijkheid, maar zeker wel een maatschappelijke. Een rechter in Nederland heeft nu beslist dat die verantwoordelijkheid verder reikt dan een hoofdstuk met dure beloftes over stakeholdership en sustainability in het jaarverslag.

Lotgenoten van Shell zullen aangeven dat zulke vonnissen vernietigend zijn voor een ander klimaat, namelijk het ondernemersklimaat. Maar dat is eigenlijk niet juist. Het vonnis biedt alle ruimte tot ondernemen, in de oude of nieuwe economie, maar wel binnen de afgesproken contouren van de VN-klimaatakkoorden. Wat wel klopt, is dat voor de uitvoering van die afspraken het nog enigszins geruststellende langetermijnperspectief stilaan verandert in kortetermijnnoodzaak. Dat is uiterst vervelend voor regeringen en bedrijven die nog altijd menen dat het hun tijd wel zal duren.

Technologie en wetenschap maken veel mogelijk, maar de tijd om de klimaatcrisis beheersbaar te houden verstrijkt snel. Het is blijkbaar nodig dat een rechter in Den Haag ons daaraan herinnert.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234