Donderdag 20/06/2019

Column Tarik Fraihi

De stilstand regeert het land

Beeld uit de cultfilm ‘Easy Rider’ uit 1969, met Dennis Hopper en Peter Fonda. Beeld © The Hollywood Archive

Tarik Fraihi is politiek directeur van Groen en algemeen voorzitter van het Vermeylenfonds. Zijn wisselcolumn met Joachim Pohlmann verschijnt op vrijdag.

Mobiliteit rolt vlot over de lippen. Op verschillende feestjes en werkplaatsen wordt uitvoerig gediscussieerd over de files, het openbaar vervoer, de parkeertarieven en boetes. De meningen bij mensen gaan alle richtingen uit. De auto wordt vervloekt of aanbeden, het openbaar vervoer opgehemeld of verguisd. Hoe scherper de ideeën worden geformuleerd, hoe groter de tegenstellingen lijken. Het is duidelijk dat in onze samenleving een grote variëteit bestaat aan opvattingen over mobiliteit.

Woorden als verkeersveiligheid, duurzaamheid, bereikbaarheid en leefbaarheid worden gretig in de mond genomen. Het is een onderwerp dat fel leeft. Mensen praten veel emotioneler over het thema dan ze zelf denken. Tenslotte ergeren velen zich aan de eindeloze files. Steeds meer mensen storen zich ook aan de negatieve externe effecten van verkeer in de vorm van geluidsoverlast, ruimtebeslag van infrastructuur en uitstoot van schadelijke stoffen. De verschillen in opvattingen vallen niet enkel op in de verbale uitingen over mobiliteit, maar vooral ook in hoe mensen zich gedragen.

Gevoel van vrijheid

Voor een aantal mensen is hun vervoerskeuze ingegeven door een gevoel van vrijheid en autonomie. Ze kunnen gaan en staan waar ze willen. Afstanden worden relatief. Bij hen gaat het niet enkel om de verplaatsingen van A naar B, maar ook om het plezierig en positief gevoel dat erbij komt kijken. Een gevoel dat mooi is uitgebeeld in de filmklassieker Easy Rider uit 1969, waarbij de twee hoofdrolspelers op hun stoere Harleys rondtoeren door Amerika.

De manier waarop sommigen zich verplaatsen, kan gekoppeld zijn aan een zekere status of zelfs identiteit. Het vervoersmiddel kan een teken zijn van rijkdom, succes of potentie. Een Ferrari heeft een heel andere connotatie dan een Dacia. Sommigen willen via hun vervoersmiddel uiting geven aan wie ze zijn of wat ze doen. Of het nu gaat over een hippe plooifiets of chique wagen, hoe ze zich verplaatsen associëren ze met hun persoonlijkheid of manier van leven.

Anderen trekken zich weinig aan van status of het gevoel van vrijheid. Ze gaan veel functioneler en praktischer om met mobiliteit. Zich vlot en veilig verplaatsen achten ze belangrijker dan de keuze voor een specifiek vervoersmiddel. Nog anderen plaatsen hun eigen gezondheid voorop en kiezen bewust voor de fiets of het openbare vervoer.

Ons denken over mobiliteit is niet waardevrij. Het weerspiegelt individuele voorkeuren en smaken, basisbehoeften van mensen, belangen en verlangens. Kortom, het reflecteert vooral de diverse noties over een goed leven. 

File op de Antwerpse ring. Beeld BELGA

In de loop van onze westerse geschiedenis kregen waarden en normen een politieke vertaling in ideologieën en werden ze uitgedragen door politieke partijen. Ideeën rond vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid (naastenliefde) kregen hun vertolking in respectievelijk het liberalisme, het socialisme en de christendemocratie. Ongetwijfeld hebben die ideologieën hun historische verdienste en zijn ze vandaag nog steeds een waardevolle inspiratiebron. De oude partijen zijn echter opgedroogd. Als het over hedendaagse uitdagingen rond mobiliteit of klimaat gaat, zijn de klassieke partijen waardeloos. Ze hebben zichzelf vastgereden in verouderde concepten en kaders. Het bestuur van ons land, dat in handen ligt van vijf regeringen, is stuurloos. Rond mobiliteit is er een totaal gebrek aan visie.

Filehoofdsteden

Neem nu de nationalisten die al meer dan vijftien jaar in de Vlaamse regering zetelen. Antwerpen en Brussel zijn nog steeds wereldfilehoofdsteden. In hun Antwerps verkiezingsprogramma stond: “We halen de mens niet uit de auto maar de auto uit de mens.” Ze willen autobestuurders ‘verleiden’ naar andere vervoersmodi door vooral te investeren in auto-infrastructuur. In de feiten hebben ze de mens vooral uit de bus en tram gehaald. 

In Antwerpen is de laatste zes jaar het gebruik van bus en tram voor woon-werkverkeer gedaald van 33 naar 22 procent. Voor Brussel start de Vlaamse regering binnenkort met de verbreding van de ring. Een grap die meer dan 2 miljard euro kost. Ze beseffen niet dat meer beton meer verkeer aantrekt. Voorbeelden uit andere landen hebben dit reeds aangetoond. Een uitbreiding van de capaciteit van het wegdek leidt niet tot betere doorstroming, het zorgt voor een aanzuigeffect waardoor de nieuwe capaciteit al na enkele jaren dichtslibt door nieuw verkeer. Om maar te zwijgen van de extra lawaaihinder en vervuiling die de verbreding met zich zal meebrengen. De macht van de verandering is na vijftien jaar regeringsdeelname de macht van de verankering geworden. Zich vastklampen aan de macht leidt tot immobilisme. De stilstand regeert het land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden